Havuzu ve banklarıyla ağaçlık bir sığınak; Valladolidlilerin en sevdiği köşelerden biri. Ama bu meydanın en ilginç yanı artık görünmeyen şeydir: üzeri kapatılana kadar buradan, taş köprüleri ve değirmenleriyle Esgueva nehrinin bir kolu akardı.
Bir nehrin üstünde bir bahçe
Esgueva, birkaç kola ayrılmış hâlde Pisuerga'ya doğru şehri baştan başa geçerdi. Taş köprüler ve taşkınlarda o kadar çok hasara yol açan değirmenler vardı ki şehir 1563'te onları kaldırmaya karar verdi.
Zamanla yatağın üstü kapatıldı ve 1933'te, bir zamanlar nehir olan yerin üstünde bu bahçe açıldı. Aynı işlem, kollardan bir başkasının aktığı Plaza del Val'ın adını da açıklar.
Esgueva'nın pisliği ve kokusu yüzünden adı çok kötüye çıkmıştı; öyle ki büyük şairler onu dillerine doladı. Saray 1601 ile 1606 arasında buradayken şehirde Góngora ve Quevedo dolaşıyordu ve bu pis kokulu dereyle alay eden iğneleyici dizeler Góngora'ya atfedilir.
Altın Çağ'ın en büyük şairlerinden ikisinin bir şehir deresine kafiyeli taşlamalar yazması, onun ne kadar çekilmez olduğunu gösterir.
Bir bankta Rosa Chacel
Havuzda içten bir heykel var: torunuyla ve kâğıttan bir kayıkla oynayan bir dede. Gerçek bir şeyi anlattıkları için işe yarayan o sevimli kent heykellerinden biri.
Bir bankta da bronzdan Rosa Chacel oturuyor; bu toprağın yetiştirdiği büyük yazarlardan biri: 27 Kuşağı'nın romancısı, buraya çok yakın bir yerde doğdu ve çocukluğunun Valladolid'ini kimsenin anlatamadığı gibi anlattı.
Tarih ona haksızlık etti: İç Savaş onu Brezilya'da ve Arjantin'de uzun bir sürgüne itti ve İspanya'ya ancak yaşlandığında döndü. Takdir ona geç geldi: 1987'de Ulusal Edebiyat Ödülü'yle. Doksan altı yaşında öldü.
En sevilen kitabı, bu şehirdeki çocukluk anıları olan “Desde el amanecer”dir. Yanına oturup bir paragraf okumak, XX. yüzyıl başının Valladolid'ini anlamanın muhtemelen en iyi yoludur.
Kaçırılmayacaklar
Üstü kapatılmış bir nehrin üzerinde
Buradan Esgueva'nın bir kolu akardı. Bahçe 1933'te yatağın üzerinde açıldı.
Değirmenler 1563'te kaldırıldı
Taşkınlarda o kadar çok hasara yol açıyorlardı ki şehir onları kaldırmaya karar verdi.
Góngora nehirle alay etti
Saray buradayken bu pis kokulu dere üzerine iğneleyici dizeler ona atfedilir.
Bronzdan Rosa Chacel
27 Kuşağı'nın romancısı, sürgün edilmiş ve geç takdir görmüş: 1987'de Ulusal Ödül.
Valladolid gezine nasıl uyar
Tarihi merkezde, Plaza Mayor'a ve merkezdeki kiliselere birkaç dakika mesafede.
Durak on beş ya da yirmi dakika. Giriş serbesttir ve ziyaretler arasında bir mola olarak iyi işler.
Şehrin edebiyat güzergâhına, Casa de Cervantes ve kendi meydanındaki Zorrilla heykeliyle birlikte uyar.
Sık sorulan sorular
Rosa Chacel kimdi?
Tarihin haksızlık ettiği muazzam bir yazar. İç Savaş onu Brezilya'da ve Arjantin'de uzun bir sürgüne itti ve ancak yaşlandığında İspanya'ya döndü; takdir ona geç geldi, 1987'de Ulusal Edebiyat Ödülü'yle (Premio Nacional de las Letras). 96 yaşında öldü. En sevilen kitabı “Desde el amanecer”yi (Şafaktan Beri) sürgünde, saf özlemden yazdı. Bu yüzden burada, bronzdan, hiç anmaktan vazgeçmediği şehirde dinlenmesi hoşuma gidiyor.
O gizli nehir hakkında ne diyorlardı?
Berbat koktuğunu, doğrusu. Esgueva pisliği ve kokusuyla o kadar kötü bir üne sahipti ki büyük şairler bile ona yüklendi. Saray buradayken şehirde Góngora ve Quevedo dolaşıyordu ve bu pis kokulu dereyle alay eden iğneleyici dizeler Góngora'ya atfedilir. Hayal et: dilimizin en büyük şairlerinden biri bir lağıma kafiyeler adıyor. Bugün üstü örtülmüş ve bahçeye dönüştürülmüş olan Esgueva sonunda huzur içinde dinleniyor.
