Η Μεγάλη Λίμνη είναι η κοινωνική καρδιά του Πάρκου του Ρετίρο και ίσως το μέρος όπου η Μαδρίτη βλέπει περισσότερο τον εαυτό της: μια επιφάνεια νερού με βάρκες με κουπιά, ζευγάρια που γελούν ενώ προσπαθούν να μη συγκρουστούν, και στο βάθος η μνημειακή κιονοστοιχία του Αλφόνσου ΙΒ΄ να υψώνεται πάνω από το νερό. Μυρίζει γλυκό νερό και βρεγμένο κουπί, και ακούγονται τα πλατσουρίσματα, τα γέλια και κάποιο τύμπανο από μακριά. Το να νοικιάσεις μια βάρκα κοστίζει πολύ λίγο και είναι, χωρίς συζήτηση, ένα από τα καλύτερα φτηνά σχέδια της πόλης.
Από βασιλικές ναυμαχίες σε βάρκες που νοικιάζονται
Η λίμνη δεν σκάφτηκε για διασκέδαση. Όταν κατασκευάστηκε, στα χρόνια του Φιλίππου Δ΄ και του Μπουέν Ρετίρο, χρησίμευε για ναυμαχίες: ναυτικές μάχες σε μικρογραφία που παριστάνονταν για να διασκεδάσει η αυλή, με αληθινά σκάφη και θεατρικό σκηνικό. Πάνω της έκαναν επίσης βόλτες με βασιλικές γόνδολες. Εκεί όπου σήμερα κάποιοι τουρίστες γελούν κωπηλατώντας αδέξια, κάποτε η αυλή προσποιούνταν πολέμους πάνω στο νερό.
Όλα αυτά ήταν μέρος του Παλατιού του Μπουέν Ρετίρο, της εξοχικής κατοικίας όπου οι βασιλιάδες «αποσύρονταν» από την αυλή. Από το παλάτι δεν έχει μείνει σχεδόν τίποτα —μόνο το Κασόν δελ Μπουέν Ρετίρο και η Σαλόν δε Ρέινος—, αλλά ο κήπος όπου έκαναν τους περιπάτους τους σώζεται ολόκληρος. Το πάρκο δεν άνοιξε πλήρως στον λαό παρά το 1868, μετά την επανάσταση που εκθρόνισε την Ισαβέλλα Β΄. Από τότε δεν το άφησε από τα χέρια του: σήμερα θα ήταν αδιανόητη μια Κυριακή στη Μαδρίτη χωρίς το Ρετίρο γεμάτο κόσμο.
Το 2021 η UNESCO ανακήρυξε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το σύνολο που σχηματίζουν το Πασέο δελ Πράδο και το Ρετίρο, με ένα πανέμορφο όνομα: το «Τοπίο του Φωτός». Ήταν το πρώτο πολιτιστικό τοπίο της Μαδρίτης με αυτή την αναγνώριση.
Το μνημείο του Αλφόνσου ΙΒ΄ και οι βάρκες
Η μεγάλη ημικυκλική κιονοστοιχία που δεσπόζει στη λίμνη είναι το μνημείο του Αλφόνσου ΙΒ΄, που υψώθηκε με λαϊκό έρανο στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο έφιππος βασιλιάς στεφανώνει το σύνολο, και γύρω απλώνονται δεκάδες γλυπτά με λιοντάρια, σειρήνες και αλληγορικές μορφές. Προέκυψε από έναν διαγωνισμό που κέρδισε ο αρχιτέκτονας Χοσέ Γράσες Ριέρα και δεν εγκαινιάστηκε παρά το 1922, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατο του μονάρχη.
Ο Αλφόνσος ΙΒ΄ ήταν ο βασιλιάς που επανέφερε τους Βουρβόνους στον θρόνο το 1874 μετά την Πρώτη Δημοκρατία· τον αποκάλεσαν «ο Ειρηνοποιός» επειδή έκλεισε πολέμους και έφερε μερικά χρόνια ηρεμίας. Πέθανε από φυματίωση μόλις είκοσι επτά χρονών. Το μνημείο το προώθησε η χήρα του, και γι' αυτό σε κοιτάζει από τόσο ψηλά ένας βασιλιάς που μόλις πρόλαβε να βασιλέψει.
Οι βάρκες με κουπιά νοικιάζονται στην αποβάθρα της δυτικής όχθης για περίπου 6-8 € τη μισή ώρα και κάτι, ανάλογα με την εποχή και τη μέρα της εβδομάδας. Να βλέπεις το μνημείο από τη μέση της λίμνης, με τον ήλιο να πέφτει, είναι από τα καλύτερα πράγματα που μπορείς να κάνεις σε αυτή την πόλη χωρίς να ξοδέψεις σχεδόν τίποτα. Τα Σαββατοκύριακα έχει ουρά: πήγαινε καθημερινή ή νωρίς το πρωί.
Μη χάσεις
Οι βάρκες με κουπιά
Περίπου 6-8 € τη μισή ώρα και κάτι στην αποβάθρα. Τις καθημερινές δεν έχει ουρά.
Το μνημείο του Αλφόνσου ΙΒ΄
Ημικυκλική κιονοστοιχία με λιοντάρια, σειρήνες και έναν έφιππο βασιλιά· εγκαινιάστηκε το 1922.
Τα κιόσκια
Σιδερένια τραπεζάκια κάτω από τα δέντρα, το βερμούτ του μεσοπρωινού και η εικόνα που δεν αλλάζει.
Το «Τοπίο του Φωτός»
Το Ρετίρο και το Πασέο δελ Πράδο είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 2021.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Ρετίρο
Η λίμνη βρίσκεται στον κεντρικό άξονα του πάρκου και είναι το σημείο αναφοράς για να προσανατολιστείς. Δέκα λεπτά με τα πόδια προς τα νότια είναι το Κρυστάλλινο Παλάτι, η πιο φωτογραφημένη γωνιά του Ρετίρο· προς τα δυτικά, η έξοδος από την Πουέρτα δε Αλκαλά· και κατεβαίνοντας προς τα νοτιοδυτικά, η Κουέστα δε Μογιάνο με τους πάγκους με τα παλιά βιβλία και η είσοδος στον Δρόμο της Τέχνης, όπου βρίσκονται το Μουσείο του Πράδο και το Μουσείο Ρέινα Σοφία.
Γύρω από τη λίμνη είναι επίσης τα κιόσκια της παλιάς καλής εποχής: σιδερένια τραπεζάκια, καρέκλες στη σκιά και Μαδριλένοι που σταματούν στο μέσο του πρωινού χωρίς καμία βιασύνη. Είναι μια εικόνα που δεν αλλάζει εδώ και γενιές. Ένα βερμούτ από τη βρύση με την ελιά του ή ένας καφές με πάγο αν πιάσει ζέστη, ενώ περνούν πατινέρ, σκύλοι και κάποια λατέρνα από μακριά.
Το απόγευμα της Κυριακής είναι η ώρα που το Ρετίρο δουλεύει στο φουλ: κύκλοι με τύμπανα, κουκλοπαίκτες, ολόκληρες οικογένειες και οι βάρκες γεμάτες. Αν προτιμάς την ησυχία, πήγαινε καθημερινή νωρίς το πρωί, όταν υπάρχουν μόνο δρομείς. Η διαδρομή «Ο Δρόμος της Τέχνης και το Ρετίρο» του Viavoy τελειώνει ακριβώς εδώ, αφού περάσει από τα τρία μεγάλα μουσεία, με μια ντόπια ξεναγό να σου τα αφηγείται στον δρόμο.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος ήταν ο Αλφόνσος ΙΒ΄, αυτός με το άλογο;
Ο βασιλιάς που επανέφερε τους Βουρβόνους στον θρόνο το 1874, μετά το χάος της Πρώτης Δημοκρατίας. Τον ονόμασαν «ο Ειρηνοποιός» επειδή έκλεισε πολέμους και έφερε μερικά χρόνια ηρεμίας. Είχε όμως πολύ σύντομη ζωή: πέθανε από φυματίωση μόλις είκοσι επτά χρονών, πάρα πολύ νέος. Αυτό το επιβλητικό μνημείο το προώθησε η χήρα του, και γι' αυτό σε κοιτάζει από τόσο ψηλά ένας βασιλιάς που, στην πραγματικότητα, μόλις που πρόλαβε να βασιλέψει.
Και ποιος σχεδίασε μια τέτοια κιονοστοιχία;
Βγήκε από έναν διαγωνισμό που κέρδισε ο αρχιτέκτονας Χοσέ Γράσες Ριέρα, και ήταν ένα έργο πολλών χρόνων: τόση πέτρα και τόσος μπρούντζος δεν στήνονται σε δύο μέρες. Εγκαινιάστηκε μόλις το 1922, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατο του βασιλιά. Είναι από εκείνα τα μνημεία που φτιάχτηκαν για να σε κάνουν να νιώθεις μικρός από όπου κι αν τα κοιτάξεις. Και το καταφέρνει, όσο λίγα.
