Zaragoza · Wat te zien

Romeinse stadsmuren en het standbeeld van Caesar Augustus

Murallas romanas y la estatua de César Augusto

Een stuk Romeinse stadsmuur van zo'n tachtig meter met een aantal halfronde torens, naast de Torreón de la Zuda, en ervoor een bronzen standbeeld van keizer Augustus met de arm omhoog. Het is het best zichtbare overblijfsel van de ommuring van Caesaraugusta, de stad die Augustus zelf rond 14 v.Chr. stichtte en die zijn naam kreeg.

Een stad gesticht om soldaten af te zwaaien

Caesaraugusta werd gesticht als kolonie om veteranen van de legioenen te vestigen die na de Cantabrische Oorlogen waren afgezwaaid, en die oorsprong verklaart het stratenplan: een regelmatig raster van haaks op elkaar staande straten met twee hoofdassen, de cardo en de decumanus, en een forum op hun kruising.

De naam is letterlijk: Colonia Caesar Augusta, de kolonie van Caesar Augustus. Zaragoza is een van de heel weinige steden ter wereld die, vervormd door het Arabisch en door de Romaanse volkstaal, nog de naam draagt van de keizer die haar stichtte. Caesaraugusta werd Saraqusta en daaruit kwam Zaragoza.

De muur kwam later, waarschijnlijk in de 3e eeuw, toen de onveiligheid de steden van het rijk dwong zich te versterken. Hij had een omtrek van zo'n drie kilometer en meer dan honderd torens, en de Coso, de straat rond de oude binnenstad, volgt nog altijd zijn lijn.

Wat je ziet en wat eronder ligt

Aan het bewaarde stuk kun je de bouwtechniek aflezen: een kern van Romeins beton bekleed met blokken gehouwen natuursteen, met halfronde torens die uit de muur springen om de voet van de muur te bestrijken. De blokken van de sokkel zijn hergebruikt van oudere gebouwen, iets wat bij late stadsmuren vaak voorkomt.

Het standbeeld van Augustus is een bronzen kopie van de Prima Porta, het Romeinse beeld dat in het Vaticaan wordt bewaard, en het was een geschenk van Italië aan de stad. De geheven arm is het gebaar van een generaal die zijn troepen toespreekt, geen groet.

En er is iets wat belangrijker is dan de muur: onder het centrum ligt de hele stad. Zaragoza heeft vier archeologische musea – forum, rivierhaven, thermen en theater – die samen de Caesaraugusta-route vormen en die je met een combikaart bezoekt.

Niet te missen

De stad draagt de naam van de keizer

Colonia Caesar Augusta. In het Arabisch werd dat Saraqusta en daaruit kwam Zaragoza: de naam heeft tweeduizend jaar overleefd.

Gesticht om legionairs af te zwaaien

Als kolonie om veteranen te vestigen na de Cantabrische Oorlogen. Vandaar het regelmatige rasterplan.

De Coso volgt de stadsmuur

De straat rond de oude binnenstad volgt nog altijd de lijn van de Romeinse ommuring van drie kilometer omtrek.

De geheven arm is geen groet

Het standbeeld is een kopie van de Prima Porta in het Vaticaan, en dat gebaar is dat van een generaal die zijn troepen toespreekt.

Hoe het in je bezoek aan Zaragoza past

Het ligt aan het westelijke uiteinde van de Plaza del Pilar, naast de Torreón de la Zuda, en het is de toegang tot het plein als je uit het westen of van de Mercado Central komt. Je loopt er aan de buitenkant langs en het is gratis.

Het is zinvol als begin van de dag, omdat het je de Romeinse laag laat zien voordat je de rest bekijkt. En het ligt op een minuut van het gratis uitkijkpunt van de Zuda, dat je het best meteen daarna doet.

Het is een stop van tien minuten. Als de Romeinse stad je echt interesseert, kost de Caesaraugusta-route met haar vier musea een ruime halve dag, en er is een combikaart die veel goedkoper uitvalt dan de vier apart.

Veelgestelde vragen

Wat betekent dat gebaar met de opgeheven arm?

Het is een gebaar van gezag: het heet adlocutio, de keizer die zijn troepen toespreekt en om stilte vraagt voordat hij begint. Het marmeren origineel werd in 1863 gevonden in een villa van Livia, de echtgenote van Augustus, vlak bij Rome, en wordt nu in het Vaticaan bewaard. Kijk, als je kunt, naar het harnas: het is geen versiering, het vertelt een concrete overwinning, de dag waarop de Parthen de legeradelaars teruggaven die ze Rome hadden ontnomen. Een triomf zonder veldslag, alleen diplomatie, en Augustus droeg hem voorgoed op zijn borst.

Heeft Augustus deze stad ooit betreden?

Goede vraag, en het antwoord is een elegant “bijna”. Augustus was in Hispania om de harde oorlogen tegen de Cantabriërs te leiden, en werd zelfs ziek in Tarraco, het huidige Tarragona, waar hij een tijd het rijk bestuurde bijna vanuit zijn bed. Maar de kolonie die zijn naam draagt werd kort daarna gesticht, en zijn mannen en de veteranen van zijn legioenen bouwden haar te zijner ere. Er is geen bewijs dat hij precies hier voet zette. Hij heerst dus over een stad van hem die hij misschien nooit heeft gezien. Dingen van de macht.

Ontdek Zaragoza en luister in je eigen tempo

Romeinse stadsmuren en het standbeeld van Caesar Augustus maakt deel uit van onze tour Het Romeinse Caesaraugusta en de Mudéjar-torens.

Viavoy-app

Andere plekken in Zaragoza

Museum van de Openbare Thermen van Caesaraugusta

Museum van het Forum van Caesaraugusta

Museum van de Rivierhaven van Caesaraugusta

Museum van het Theater van Caesaraugusta

Palacio de la Aljafería

Palacio de Sástago