Het is een van de grootste pleinen van Europa, met meer dan vijftigduizend vierkante meter, en zijn huidige vorm is recent: tot de jaren tachtig was dit een weefsel van huizenblokken, die werden gesloopt om de basiliek, La Seo, de Lonja en het stadhuis in één ruimte samen te brengen. Het resultaat is een enorme esplanade waar vier grote gebouwen in passen zonder dat het ene het andere in de weg staat.
Een plein gebouwd door een stad te slopen
Het project dat het plein zijn vorm gaf, werd in de jaren tachtig uitgevoerd en was een stedenbouwkundige ingreep van groot formaat: de bebouwing die de monumenten van elkaar scheidde werd gesloopt en er werd een rechthoek van vierhonderd meter lang bestraat. Er werd toen veel over gediscussieerd en het verdeelt de meningen nog steeds.
Wat er gewonnen werd, is duidelijk: vandaag zie je de hele Basílica del Pilar, met haar vier torens en haar elf koepels van geglazuurde dakpannen, vanaf een afstand die er vroeger niet was. Wat verloren ging, was een deel van het historische weefsel van de stad.
In de grond werd een waterspiegel aangelegd, en aan het uiteinde tegenover de basiliek staat de Fuente de la Hispanidad, met haar kaart van Amerika getekend in water. In het midden het monument voor Goya, Aragonees en beschermfiguur van de stad.
De Ofrenda de Flores
Op 12 oktober, de dag van de Pilar, wordt dit plein het toneel van de Ofrenda de Flores, en het is goed om de schaal te begrijpen: honderdduizenden mensen trekken de hele dag voorbij, gekleed in klederdracht uit heel Spanje en uit Latijns-Amerikaanse landen, elk met een boeket.
Met die bloemen wordt een mantel gebouwd over een piramidevormig gestel van een paar verdiepingen hoog voor de basiliek, met een beeld van de Maagd bovenaan. De mantel krijgt in de loop van de dag vorm en bij het vallen van de avond is hij compleet.
Het is waarschijnlijk de grootste bloemenhulde ter wereld en ze verandert de stad volledig. Als je reis samenvalt met de Fiestas del Pilar, in de week van 12 oktober, is het goed om te weten dat Zaragoza volloopt en dat de accommodatie lang van tevoren uitverkocht is.
Niet te missen
Ontstaan door huizenblokken te slopen
Tot de jaren tachtig was dit stedelijk weefsel. De ingreep was omstreden en verdeelt de meningen nog steeds.
Vier monumenten, één ruimte
Basiliek, La Seo, Lonja en stadhuis sluiten hetzelfde plein af zonder dat het ene het andere in de weg staat.
De Ofrenda de Flores
Op 12 oktober vormen honderdduizenden mensen voor de basiliek een bloemenmantel van een paar verdiepingen hoog.
Zonder schaduw
Vijftigduizend vierkante meter, vrijwel helemaal open. 's Zomers is het rond het middaguur onbegaanbaar.
Hoe het in je bezoek aan Zaragoza past
Het is het centrum van alles en je kunt er niet omheen. Aan de vier zijden staan de basiliek, La Seo, de Lonja en het stadhuis, en onder de bestrating het Forum van Caesaraugusta.
Aan de noordkant daal je af naar de oevers van de Ebro en naar de Puente de Piedra, en aan de westkant staat de Torreón de la Zuda, met een gratis uitkijkpunt. Alles op minder dan vijf minuten.
Het juiste uur is de schemering, als de basiliek en La Seo verlicht zijn en de waterspiegel ze weerspiegelt. En bij warmte moet je er rekening mee houden dat het plein nauwelijks schaduw heeft: 's zomers is het rond het middaguur vrijwel onbegaanbaar.
Veelgestelde vragen
Sinds wanneer bestaat de Ofrenda de Flores?
Ze is jonger dan ze lijkt: de eerste was in 1958. Ze begon bescheiden, een paar boeketten, en is gegroeid tot wat ze nu is, met honderdduizenden mensen die uren in de rij staan om hun bloemen neer te leggen. Hele families doen mee, generatie na generatie; ik heb het kostuum van mijn oma bewaard. Bedenk dat in nauwelijks een halve eeuw een eenvoudig idee de meest geliefde traditie van de stad is geworden. Er is geen inwoner van Zaragoza die niet ooit met zijn boeket naar boven is gegaan.
En al die bloemen, wat gebeurt er daarna mee?
Ze worden niet weggegooid, want hier gaat niets verloren. Na afloop worden de bloemen verdeeld over ziekenhuizen, verzorgingshuizen, parochies en kloosters van de stad, zodat de offerande nog een paar dagen voortleeft op veel plekken. En de dag erna is er een zusje, de Ofrenda de Frutos: de mensen brengen producten van het Aragonese platteland, en alles wordt daarna geschonken aan de Voedselbank. Bloemen voor de ziel en vruchten voor wie ze nodig heeft; het lijkt me het mooiste deel, en dat komt het minst op de foto's.
