Een van die lege plekken met een geschiedenis. Toen begin 20e eeuw de zuidelijke stadsmuren werden afgebroken en de Segundo Ensanche werd uitgezet, de tweede stadsuitbreiding met haar ordelijke raster van brede straten, liet men met opzet één bouwblok onbebouwd, zodat de wijk kon ademhalen. Dit is het.
Een geplande leegte
Het plan van de Segundo Ensanche werd begin jaren twintig getekend door architect Serapio Esparza, toen er eindelijk gebouwd kon worden op de grond die de stadsmuren eeuwenlang leeg hadden gehouden.
Het volgde de mode van de stadsuitbreidingen in rasterpatroon, met regelmatige bouwblokken en afgeschuinde hoeken: het model dat Cerdà in Barcelona had vastgelegd en dat in half Spanje werd nagevolgd.
Een heel bouwblok onbebouwd laten in een stadsuitbreiding is een bewuste stedenbouwkundige keuze, en niet altijd een gebruikelijke: het betekent bouwgrond opgeven in ruil voor leefkwaliteit voor de wijk. Hier is het gedaan, en dat merk je.
Het resultaat is dit plein met grote bomen, arcaden, een speeltuin en versleten bankjes: de Ensanche van alledag, het Pamplona dat niet op de ansichtkaarten staat, maar waar de inwoners van Pamplona opgroeien.
De naam kwam van de mensen
Het opvallende is de naam, want die kwam niet van een gemeentebestuur: die kwam van de mensen. Rond 1941 plaatste Constantino Manzana, een meestersmid uit Huesca die bij de salesianen werkte, hier een kruis van smeedijzer.
De buurtbewoners begonnen te zeggen “we zien elkaar op de Plaza de la Cruz”, en de bijnaam bleef voorgoed hangen. Het is een duidelijk geval van een volksnaam die het wint van de officiële naam, iets wat in steden vaker gebeurt dan je zou denken.
Aan één kant staat de middelbare school die de naam van het plein draagt, met een lange traditie. Eigenlijk waren het twee scholen, een voor jongens en een voor meisjes, die pas in 1984 werden samengevoegd.
Dat gegeven zegt veel over de recente geschiedenis van Spanje: gemengd onderwijs op openbare scholen werd pas algemeen toen de democratie al een flink eind op weg was.
Niet te missen
Een bouwblok met opzet leeg gelaten
Zodat de nieuwe wijk kon ademhalen, ten koste van bouwgrond.
De Segundo Ensanche
In de jaren twintig ontworpen door Serapio Esparza, in rasterpatroon en met afgeschuinde hoeken.
De naam kwam van de buurt
Naar een kruis van smeedijzer dat rond 1941 werd geplaatst door een meestersmid van de salesianen.
Twee scholen tot 1984
Een voor jongens en een voor meisjes, pas samengevoegd toen de democratie al een flink eind op weg was.
Hoe het past in je bezoek aan Pamplona
Het plein ligt in de Segundo Ensanche, op een paar minuten van de avenida de Carlos III en het Parque de la Media Luna.
De stop duurt tien of vijftien minuten. Het is geen monumentaal bezoek: het is de plek om te zien hoe de stad leeft buiten de oude binnenstad.
Het past goed in een wandeling door de Ensanche die begint op de Plaza del Castillo, via Carlos III naar beneden gaat en eindigt bij het uitkijkpunt van de Media Luna.
Veelgestelde vragen
Wie heeft al die rechte straten getekend?
Het plan van de Segundo Ensanche, de tweede stadsuitbreiding, werd begin jaren twintig getekend door architect Serapio Esparza, toen er eindelijk gebouwd kon worden op het terrein dat de stadsmuren eeuwenlang leeg hadden gehouden. Hij volgde de mode van de stadsuitbreidingen in een rasterpatroon, met regelmatige huizenblokken en afgeschuinde hoeken, zoals in Barcelona was gedaan.
