De steen golft. De balkons buigen, de openingen wijken uiteen in zachte bogen en alles lijkt week, alsof het gebouw ademt. Dit is Can Casasayas, en een banketbakker liet het bouwen: terwijl de adel in zijn paleizen van sobere steen bleef, durfde het nieuwe geld het aan met de meest baanbrekende architectuur van zijn tijd.
Een banketbakker met architectonische ambitie
Josep Casasayas was in 1873 in Barcelona geboren, kwam naar Palma, werkte in de bakkerij van Can Frasquet en nam uiteindelijk de zaak over. Toen het hem voor de wind ging, wilde hij een huis naar de laatste mode en nam hij de architect Francesc Roca Simó in dienst.
Het werd tussen 1908 en 1910 gebouwd, op het hoogtepunt van de modernismekoorts, en de vormen zijn rechtstreekse kinderen van Gaudí: de paraboolbogen en de golvende gevels verwijzen ondubbelzinnig naar de Casa Milà en de Casa Batlló in Barcelona, met smeedijzer dat zich als een plant krult.
Eigenlijk zijn het twee tweelinggebouwen, gescheiden door de straat: Can Casasayas en de Pensió Menorquina, tegelijk ontworpen en in dezelfde taal. Ze tegenover elkaar zien, met de straat ertussen, is de juiste manier om ernaar te kijken, want de compositie is als geheel bedacht.
Wat het betekent dat een handelaar het bestelde
In Palma was de adellijke architectuur eeuwenlang ingetogen aan de buitenkant en spectaculair vanbinnen: sobere gevels, prachtige patio's. Can Vivot en Can Oleza werken precies zo.
Het modernisme draait die logica om. De handelsburgerij die rijk was geworden met handel, industrie en het opkomende toerisme, wilde dat haar huis vanaf de straat te zien was, en bestelde gevels die ontworpen waren om de aandacht van voorbijgangers te trekken.
Het is dezelfde impuls die Can Forteza Rey voortbracht – een juwelier – en het Gran Hotel – een luxehotel –, allemaal binnen een straal van vijf minuten en allemaal in hetzelfde decennium. Palma had zijn korte en intense modernistische moment, en deze gebouwen zijn wat ervan over is.
Roca Simó, de architect, verliet uiteindelijk Mallorca en vestigde zich in Rosario, in Argentinië, waar hij het Palacio Fuentes bouwde, nog een monumentaal gebouw dat nog altijd het aanzien van die stad bepaalt. Van de bakkerij van een banketbakker in Palma naar de oever van de Paraná.
Niet te missen
Een banketbakker bestelde het
Josep Casasayas, eigenaar van de bakkerij van Can Frasquet. Nieuw geld dat inzet op het baanbrekende.
Het zijn twee tweelinggebouwen
Can Casasayas en de Pensió Menorquina, gescheiden door de straat en als geheel ontworpen.
Gaudí op de achtergrond
Paraboolbogen en een golvende gevel die verwijzen naar de Casa Milà en de Casa Batlló.
De architect belandde in Argentinië
Francesc Roca Simó vestigde zich in Rosario en bouwde daar het Palacio Fuentes.
Hoe het past in je bezoek aan Palma
De Plaza del Mercado ligt tussen de Paseo del Born en het Gran Hotel, midden op de modernistische as. Je komt er onvermijdelijk langs, en het is de natuurlijke plek om aan die route te beginnen.
De gebouwen zijn niet vanbinnen te bezoeken. Wat je moet doen, is midden in de straat gaan staan die de twee tweelingen scheidt en omhoogkijken: dat is de enige positie van waaruit de compositie werkt zoals hij ontworpen is.
Op twee minuten liggen de Forn des Teatre, met zijn modernistische bakkerijgevel, en het Teatro Principal. Met Can Forteza Rey en de Almacenes El Águila is de route in een ruim uur rond.
Veelgestelde vragen
En wat werd er van de architect?
Francesc Roca Simó verliet uiteindelijk Mallorca en vestigde zich in Rosario, in Argentinië, waar hij het Palacio Fuentes bouwde, nog een monumentaal gebouw dat de stad nog steeds domineert. Van het atelier van een Palmaanse banketbakker naar de oever van de Paraná.
