Het is het meest ontroerende beeld van Mérida: een rij bogen met rode en witte strepen die het dal van de Albarregas oversteekt en op sommige plekken vijfentwintig meter hoog wordt. De naam van het Aquaduct van Los Milagros – milagros betekent wonderen – komt voort uit pure volksbewondering: eeuwenlang zagen de mensen die bogen wind, overstromingen en aardbevingen doorstaan, en het leek hun dat alleen een wonder dat kon verklaren.
Water aanvoeren uit een stuwmeer op een paar kilometer afstand
Het aquaduct voerde het water van het stuwmeer van Proserpina naar de stad en overbrugde onderweg de laagte van de rivier de Albarregas. Ook dat stuwmeer is Romeins en bestaat nog steeds, en dat geeft de omvang van de onderneming aan: ze vingen geen bron af, ze bouwden een compleet hydraulisch systeem.
Het principe is zwaartekracht en verder niets. Het kanaal daalt over kilometers met een minimaal en constant verval, en waar het terrein zakt, rijzen de bogen om dat verval te behouden. Elke boog bestaat omdat de grond wegzakte, niet uit esthetische overwegingen.
Daarom staan de drie verdiepingen bogen geconcentreerd in het midden van het dal, waar de laagte het diepst is, en blijft er aan de uiteinden maar één over. Het silhouet van het monument is letterlijk het negatief van het terreinprofiel.
Waarom het strepen heeft
De rode en witte banden die het onmiskenbaar maken zijn opus mixtum: lagen granietblokken afgewisseld met lagen baksteen. Het is geen versiering, of niet alleen. Het graniet geeft de constructieve sterkte en de baksteen, lichter en makkelijker te passen, egaliseert de lagen en maakt het geheel lichter naarmate het hoger wordt.
De techniek maakt het ook mogelijk sneller te werken en met minder gespecialiseerde steenhouwers, iets wat doorslaggevend is bij een bouwwerk van kilometers. En als toegift levert ze die horizontale strepen op die het aquaduct tot het visuele symbool van de stad hebben gemaakt.
Van het geheel resten ongeveer achthonderd meter bogen met meer dan dertig pijlers overeind, sommige compleet met hun drie niveaus. Het is samen met dat van Segovia een van de best bewaarde stukken Romeins aquaduct van het Iberisch Schiereiland, al is dat van Segovia van een volkomen ander materiaal en een volkomen andere techniek.
Vlak ernaast ligt nog altijd de kleine Romeinse brug over de Albarregas, die de Romeinse weg de stad in bracht. Ze samen zien helpt: de brug voor de mensen, de bogen voor het water, allebei een oplossing voor hetzelfde obstakel, op twee manieren.
Niet te missen
Het bracht water uit een Romeins stuwmeer
Dat van Proserpina, een paar kilometer verderop, dat nog steeds bestaat. Ze vingen geen bron af: ze bouwden een systeem.
Alles op zwaartekracht
Minimaal en constant verval over kilometers. Waar het terrein daalt, rijzen de bogen om dat te compenseren.
De strepen zijn opus mixtum
Lagen graniet afgewisseld met baksteen: het graniet draagt, de baksteen egaliseert en maakt lichter.
Vijfentwintig meter hoog
Drie niveaus bogen in het midden van het dal, maar één aan de uiteinden. Het silhouet volgt het terrein.
Hoe het past in je bezoek aan Mérida
Het ligt wat apart van het belangrijkste ensemble, in het noorden, op zo'n twintig minuten lopen van het centrum, en daarom slaan sommigen het over. Dat is een vergissing: samen met het theater is het het indrukwekkendste van de stad, en het staat in een open en gratis park.
Je bekijkt het van onderen, lopend tussen de pijlers, en zo vat je de schaal. Het beste licht is dat van het eind van de middag, als het scheervallende licht het graniet in vuur en vlam zet en het contrast met de bakstenen banden laat uitkomen.
Dichtbij ligt het aquaduct van San Lázaro, een ander bewaard stuk dat water van een andere bron aanvoerde, en van daaruit kun je terug naar het centrum via de basiliek van Santa Eulalia en eindigen bij het Romeinse theater. Het is een wandeling van een uur buiten het gebruikelijke circuit, en die loont.
Veelgestelde vragen
En die enorme nesten die je daarboven ziet?
Het zijn nesten van de witte ooievaar. Generatie na generatie kronen de ooievaars deze bogen en broeden ze helemaal bovenaan, waardoor ze leven en lawaai brengen in de oude steen. Veel bezoekers onthouden het aquaduct evenzeer om zijn strepen als om zijn ooievaars.
