Ze is een van de juwelen van de Europese romaniek en bewaart het Koninklijk Pantheon, een kleine overwelfde ruimte vol vrijwel ongeschonden fresco's uit de 12e eeuw, die bekendstaat als de Sixtijnse Kapel van de romaniek. Dat die schilderingen tot vandaag zijn gekomen zonder overschilderingen en zonder dat er iets is afgebladderd, is gewoonweg buitengewoon.
Een lichaam uit Sevilla
Ferdinand I en zijn vrouw doña Sancha lieten de kerk in de 11e eeuw bouwen op een oudere, en wel om een heel concrete reden: om het stoffelijk overschot te bewaren van de heilige Isidorus van Sevilla, de grote geleerde van het Visigotische Spanje, dat in 1063 uit het islamitische Sevilla werd overgebracht.
Dat was een enorme prestigeslag. In de 11e eeuw zette het bezit van de relieken van een heilige van dat formaat een stad op de religieuze en politieke kaart van het schiereiland, trok het pelgrims en schenkingen aan en gaf het legitimiteit aan de monarchie die ze bewaarde. Heel León liep uit om het lichaam te ontvangen.
Het gebouw heeft twee schitterende portalen bewaard, de Puerta del Cordero en de Puerta del Perdón. Die laatste heeft een zeldzame eigenaardigheid: het was een van de weinige deuren ter wereld waardoor een pelgrim de jubileumaflaat kon verdienen zonder Santiago te bereiken, en dat maakte León tot een verplichte halte aan de Camino Francés, de Franse pelgrimsroute naar Santiago.
Het Koninklijk Pantheon
Dit is wat je moet zien. Een lage ruimte met dikke zuilen en gehistorieerde kapitelen, met gewelven die volledig bedekt zijn met muurschilderingen uit de 12e eeuw: de landbouwkalender maand voor maand, de aankondiging aan de herders, de moord op de onschuldige kinderen, de Pantocrator. De kleuren zijn nog altijd intens.
De landbouwkalender is het meest besproken stuk, omdat het wereldlijke schilderkunst is in een koninklijke grafruimte: elke maand met zijn taak – het snoeien, de oogst, de varkensslacht – een kroniek van het boerenleven in de 12e eeuw die geen enkele geschreven kroniek zo gedetailleerd bewaart.
Dat ze bewaard zijn gebleven, is deels aan geluk te danken en deels aan de afzondering van de ruimte, zonder grote ramen en zonder plotselinge veranderingen van gebruik. In een land waar bijna alle romaanse muurschilderkunst verloren is gegaan of is losgemaakt om naar musea te worden gebracht, is een compleet geheel op zijn oorspronkelijke plek zien uitzonderlijk.
Het bezoek wordt aangevuld met de kamer van doña Sancha, de ivoren kist en de beroemde kelk van doña Urraca, een agaten beker gevat in goud en edelstenen die een boek van een paar jaar geleden met de Heilige Graal identificeerde, een fel omstreden theorie die de collegiale kerk destijds vol bezoekers zette.
Niet te missen
De Sixtijnse Kapel van de romaniek
Het Koninklijk Pantheon, met gewelven vol ongeschonden fresco's uit de 12e eeuw, op hun oorspronkelijke plek.
De landbouwkalender
Elke maand met zijn taak: snoeien, oogsten, slachten. Een kroniek van het boerenleven die geen enkele tekst zo bewaart.
De relieken van de heilige Isidorus
In 1063 overgebracht uit het islamitische Sevilla. Een prestigeslag die León op de kaart zette.
De Puerta del Perdón
Een van de weinige ter wereld waardoor de pelgrim de jubileumaflaat verdiende zonder Santiago te bereiken.
Hoe het past in je bezoek aan León
Ze ligt op vijf minuten van de kathedraal, en samen zijn ze de twee onmisbare bezoeken van de stad. Ze op dezelfde dag doen heeft een meerwaarde: massieve, donkere romaniek tegenover opengewerkte, lichte gotiek, gescheiden door anderhalve eeuw en tweehonderd meter straat.
Naast de collegiale kerk is een flink stuk van de stadsmuur van León bewaard gebleven, met zijn halfronde torens, die van Romeinse oorsprong zijn – de stad ontstond als legerkamp van het Legio VII – en in de middeleeuwen werden versterkt. Het loont om eromheen te lopen.
Voor het museum met het Pantheon betaal je apart van de kerk, die vrij toegankelijk is. Reken op een uur en kijk de openingstijden na: de bezoeken aan het Pantheon worden soms in tijdsloten georganiseerd, met een beperkt aantal plaatsen om de ruimte te beschermen.
Veelgestelde vragen
Is het waar dat hier de Heilige Graal wordt bewaard?
Dat verdedigden twee historici in een boek dat een paar jaar geleden de wereld rondging: dat de kelk van doña Urraca die in San Isidoro wordt bewaard in werkelijkheid de Heilige Graal zelf zou zijn, de beker van het Laatste Avondmaal. De theorie is hevig omstreden en veel deskundigen betwijfelen haar, maar een tijdlang kwamen er zoveel nieuwsgierigen dat de beker naar een andere zaal moest worden verplaatst. Oordeel zelf.
En die beroemde haan van San Isidoro?
Eeuwenlang prijkte er een windvaan in de vorm van een haan op de collegiale kerk. Toen men hem eindelijk van dichtbij bestudeerde, bleek het een zeer oud en raadselachtig stuk te zijn, met een brons en een afwerking die deskundigen voor raadsels stellen: sommigen denken dat hij zelfs ouder is dan de kerk zelf. Tegenwoordig wordt het origineel veilig bewaard en schittert er bovenop een kopie.
