Honderd meter platereske gevel vol medaillons met bustes van koningen, keizers en geleerden, van Hercules tot Isabella de Katholieke, en jakobsschelpen van Santiago over de hele steen verspreid. Het is een van de meesterwerken van de Spaanse platereske stijl, tegenwoordig een vijfsterrenparador (een staatshotel), en tijdens de Spaanse Burgeroorlog was het een concentratiekamp.
Van pelgrimshospitaal tot moederhuis van een orde
De oorsprong is bescheiden: in de 12e eeuw liet infante Sancha hier een hospitaal bouwen voor armen en pelgrims van de Camino, naast de brug over de Bernesga waarover de route de stad binnenkomt. Het was een functioneel gebouw zonder pretenties.
Wat je nu ziet is veel later. In 1514 gaf Ferdinand de Katholieke opdracht het groots te herbouwen als moederhuis van de Orde van Santiago, de ridder-monniken die de pelgrimsroutes beschermden en die toen al een van de machtigste instellingen van Castilië waren.
Vandaar die verwarrende mengeling van klooster, paleis en geestelijke vesting. De orde had een gebouw nodig dat tegelijk bestuurszetel, residentie, kerk en symbool was, en het resultaat is een complex op een schaal die bij geen van die functies afzonderlijk past.
Plateresk, en de wond
Plateresk is de stijl die lijkt te zijn bewerkt door een zilversmid: fijn, dicht en heel vlak ornament, aangebracht op gewone architectonische vlakken, met grotesken, medaillons en candelieri. Het is wat er gebeurt als de Italiaanse renaissance Spanje bereikt en door een traditie van gotisch beeldhouwwerk wordt gefilterd.
Hier werkt het als een programma: de medaillons op de gevel vormen een galerij van historische en mythologische figuren die de orde plaatst in een stamboom van militaire deugd en wijsheid. Het is uitgehouwen propaganda, en zo moet je het ook lezen.
En het gebouw draagt een wond. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog was het een concentratiekamp, en duizenden gevangenen zijn in uiterst zware omstandigheden door de zalen gegaan. Het is een gegeven dat zelden in de folders staat en dat je goed in gedachten kunt houden als je erdoorheen loopt, want het hoort net zo goed bij de geschiedenis van het gebouw als de platereske stijl.
Tegenwoordig heeft het drie functies tegelijk: vijfsterrenparador, zetel van een deel van het Museum van León en een kerk die nog altijd gewijd is. Binnen vind je het hoofdretabel, de reliëfs van Juan de Juni, het koorgestoelte en de processiekloostergang.
Niet te missen
Honderd meter plateresk
Medaillons met bustes van koningen, keizers en geleerden, en jakobsschelpen van Santiago over de hele steen.
Moederhuis van de Orde van Santiago
Vanaf 1514 herbouwd in opdracht van Ferdinand de Katholieke. Klooster, paleis en zetel tegelijk.
Het was een concentratiekamp
Tijdens de Spaanse Burgeroorlog gingen duizenden gevangenen door de zalen. Het staat zelden in de folders.
De pelgrim op het plein
Het beeld van de wandelaar die naast het kruis zijn schoenen uittrekt, een van de meest gefotografeerde van de Camino.
Hoe het past in je bezoek aan León
Het ligt wat buiten de oude binnenstad, op zo'n vijftien minuten lopen van de kathedraal, langs het tracé van de Camino richting de rivier. Die wandeling heeft op zich al zin: het is de route waarlangs de pelgrims de stad verlaten.
Ervoor ligt een ruim plein met het beeld van de pelgrim die naast een kruis zit en zijn schoenen uittrekt, een van de meest gefotografeerde monumenten van de Camino de Santiago en een verplichte stop voor wie hem loopt.
De kloostergang en de kerk kun je bezoeken, en voor de zalen van het Museum van León betaal je apart. Ook als je er niet logeert, kun je de hal van de parador binnenlopen en iets drinken: de makkelijke manier om het interieur te zien zonder voor een kamer te betalen.
Veelgestelde vragen
Wist je dat Quevedo hier gevangen heeft gezeten?
Jazeker. Tussen zestienhonderd negenendertig en zestienhonderd drieënveertig zat de geniale en bijtende Francisco de Quevedo opgesloten in het klooster San Marcos, op bevel van de graaf-hertog van Olivares. Hij kwam ziek en oud weer vrij en stierf kort daarna. Dat zo'n prachtig gebouw die cel herbergde, zegt veel over zijn dubbele gezicht.
