Pamplona'nın büyük salonu: revaklarla, köklü kafelerle ve birbirinin eşi balkonlarla çevrili, neredeyse on dört bin metrekare; şehrin hayatı ağaçların altında ağır ağır döner. Herkesin buluşma noktası, hep dönülen yerdir.
Tek bir taşı bile kalmamış bir kale
Adı, burada bulunan, XIV. yüzyılın başında Navarra kralları tarafından yaptırılan ve daha sonra Katolik Fernando tarafından yeniden inşa edilen bir kraliyet kalesinden gelir. Bugün ondan tek bir taş bile kalmadı.
Bu düzlük yüzyıllar boyunca her şey oldu: pazar yeri, gezinti alanı, idam yeri ve evet, boğa arenası. XIX. yüzyılın ortalarına kadar boğa güreşleri, büyük arena daha yokken, tam burada, bu cephelerin arasında yapılırdı.
Bu boğa güreşi kullanımı balkonların düzenliliğini açıklar: tıpkı Madrid'in ya da Salamanca'nın ana meydanlarındaki gibi loca işlevi görürlerdi. Mimari, bir buçuk yüzyıl önce ortadan kalkmış bir işlevi hatırlatır.
Kafelerinde komplolar kurulmuş, yazılar yazılmış ve şafağa kadar kadeh kaldırılmıştır; Hemingway her temmuz meydandaki otellerden birinde kalırdı ve 1888'de açılan Café Iruña başlı başına bir kurumdur.
Çalgı köşkü, bando ve otopark
Ortada, taştan ve tepesi kubbeyle taçlanmış müzik köşkü vardır. Bugünkü, artık parça parça dökülen ahşap bir öncekinin yerine 1943'te açıldı ve meydanın tam göbeğidir.
Orada, San Fermín bayramının resmî müziğini çalan ve yılın geri kalanında, özellikle pazar günleri, çevresindeki sandalyeler mahallenin yaşlılarıyla dolarken konser vermeyi sürdüren, 1919'da kurulmuş belediye bandosu La Pamplonesa çalar.
Meydanı değiştiren yakın tarihli bir ayrıntı: bu büyük salon onlarca yıl boyunca yüzeye park edilmiş arabalarla doluydu. İki binli yılların başında, mahallelinin çok tartıştığı bir inşaatla otopark yerin altına alındı ve meydan yeniden yayalara kavuştu.
Bugün apaçık görünen şey —bu boş zemin— aslında yakın tarihli bir kazanımdır. Ve şehirlerin kamusal alanının doğal bir durum değil, her zaman bir karar olduğunu iyi hatırlatır.
Kaçırılmayacaklar
On dört bin metrekare
Revaklarla, köklü kafelerle ve birbirinin eşi balkonlarla çevrili şehrin büyük salonu.
Burada bir kraliyet kalesi vardı
XIV. yüzyıldan, Katolik Fernando tarafından yeniden inşa edildi. Bugün tek bir taşı bile kalmadı.
Ve boğalar burada koşardı
XIX. yüzyılın ortalarına kadar, bu cephelerin arasında. Balkonların bu kadar düzenli olması bundandır.
Bir otoparktı
İki binli yıllara kadar arabalarla doluydu. Boş zemin yakın tarihli bir kazanımdır.
Pamplona ziyaretine nasıl uyar
Eski şehirle Ensanche arasındadır ve şehrin düğüm noktasıdır: buradan eski şehre doğru Calle Estafeta, batıya doğru Paseo de Sarasate ve güneye doğru boğa arenası çıkar.
Durak yirmi dakikadır, bir kafeye oturursan çok daha fazla. Şehrin mola verdiği yerdir ve insanın da burada mola vermesi iyi olur.
Her güzergâh için en pratik başlangıç noktasıdır: buradan katedral on dakika, Ciudadela on beş ve boğa arenası beş dakika uzaklıktadır.
Sık sorulan sorular
Yakın zamana kadar burasının otopark olduğunu biliyor muydun?
On yıllar boyunca şehrin büyük salonu, yüzeye park edilmiş arabalarla doluydu. İki binli yılların başında, mahalle sakinlerinin çok tartıştığı bir inşaatla otopark yerin altına alındı ve meydan yeniden yayalara kaldı. Bugün sana apaçık gelen bu açık zemin, sandığından daha yenidir.
Peki meydanın ortasındaki o köşk?
Taştan ve bir kubbeyle taçlandırılmış müzik köşküdür. Gördüğün, artık parça parça dökülen ahşap bir öncekinin yerine 1943'te açıldı. Burada bandolar çalardı ve âşıklar buluşurdu; bugün hâlâ meydanın tam göbeğidir.
Orada hâlâ müzik çalınıyor mu?
Evet, hem de bayram günlerinde her gün: 1919'da kurulan belediye bandosu La Pamplonesa, Sanfermines'in resmî müziğini çalan bandodur ve o köşkte konser vermeye devam eder. Yılın geri kalanında da çalar, özellikle pazar günleri; etraftaki sandalyeler mahallenin yaşlılarıyla dolar.
