Πάνω από την πόρτα υπάρχει ένας χάλκινος ιππότης έφιππος, που κόβει τον μανδύα του με το σπαθί για να τον δώσει σε έναν ζητιάνο. Είναι ο Άγιος Μαρτίνος της Τουρ, το γλυπτό είναι φλαμανδικό του 15ου αιώνα και έφτασε στη Βαλένθια από τη Φλάνδρα με πλοίο. Αυτή η χειρονομία —του κομμένου μανδύα— γέννησε, μέσα από μια αρκετά απίθανη αλυσίδα λέξεων, έναν όρο που χρησιμοποιούμε κάθε μέρα: capilla, το παρεκκλήσι. Η εκκλησία, μεσαιωνικής προέλευσης και με μπαρόκ προσθήκες, βρίσκεται στο κέντρο του κέντρου και σχεδόν κανείς δεν μπαίνει.
Ο μανδύας που έδωσε όνομα στα παρεκκλήσια
Ο Άγιος Μαρτίνος ήταν Ρωμαίος στρατιώτης του 4ου αιώνα που, όπως λέει η παράδοση, έκοψε τον στρατιωτικό του μανδύα με το σπαθί για να τον μοιραστεί με έναν παγωμένο ζητιάνο στην πύλη της Αμιένης. Μετά άφησε τον στρατό, έγινε μοναχός και κατέληξε επίσκοπος της Τουρ. Υπήρξε ένας από τους πιο σεβαστούς αγίους σε όλη τη μεσαιωνική Ευρώπη και είναι προστάτης της Γαλλίας.
Εκείνος ο μισός μανδύας φυλάχτηκε ως κειμήλιο των Φράγκων βασιλιάδων και τον κρατούσαν σε μια μικρή αίθουσα που λεγόταν, στα λατινικά, «cappella», το υποκοριστικό του «cappa». Από εκείνη την αίθουσα βγήκε η λέξη capilla, το παρεκκλήσι, και επίσης «capellán», ο κληρικός που το φύλαγε. Κάθε φορά που κάποιος λέει capilla, ονομάζει έμμεσα ένα κομμάτι ύφασμα του 4ου αιώνα.
Το γλυπτό σύνταγμα της πρόσοψης είναι το κόσμημα του ναού: χυτεύτηκε στη Φλάνδρα το 1494, έφτασε στη Βαλένθια από τη θάλασσα και από τότε βρίσκεται πάνω από αυτή την πόρτα. Είναι ένα από τα πιο αγαπημένα γλυπτά της πόλης και επιβίωσε από τον Εμφύλιο Πόλεμο κρυμμένο.
Γοτθικό με στρώσεις από πάνω
Ο ναός ιδρύθηκε μετά την κατάκτηση του 1238 και η δομή του είναι γοτθική: ένα μόνο κλίτος με παρεκκλήσια ανάμεσα στις αντηρίδες, το τυπικό σχήμα του γοτθικού της Βαλένθια. Πάνω σε αυτή τη βάση συσσωρεύτηκαν μπαρόκ και νεοκλασικές ανακαινίσεις, οπότε το εσωτερικό ανακατεύει εποχές χωρίς πολλή προσπάθεια να το κρύψει.
Αυτό που τραβά περισσότερο την προσοχή μόλις μπεις είναι το φως. Επειδή έχει ένα μόνο κλίτος, πολύ ψηλό, με μεγάλα παράθυρα ψηλά, έχει μια φωτεινότητα που έρχεται σε αντίθεση με το μισοσκόταδο άλλων εκκλησιών του κέντρου. Το αναγεννησιακό ιερό βήμα και τα πλαϊνά παρεκκλήσια φυλάνε τέμπλα και ξυλόγλυπτα υψηλής ποιότητας.
Λέγεται, αυστηρά, εκκλησία του Σαν Μαρτίν Οβίσπο και Σαν Αντόνιο Αβάδ, γιατί ανέλαβε την αφιέρωση μιας γειτονικής ενορίας που εξαφανίστηκε. Είναι συχνή περίπτωση στη Βαλένθια: όταν γκρεμιζόταν μια εκκλησία, η αφιέρωσή της και συχνά η περιουσία της περνούσαν στην πλησιέστερη.
Μη χάσεις
Ο φλαμανδικός Άγιος Μαρτίνος
Χυτεύτηκε στη Φλάνδρα το 1494 και ήρθε από τη θάλασσα. Βρίσκεται πάνω από αυτή την πόρτα πάνω από πέντε αιώνες.
Από το «cappa» στο capilla
Ο μισός μανδύας του αγίου φυλασσόταν σε μια «cappella». Από εκεί βγήκε η λέξη που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Ένα κλίτος, πολύ ψηλό
Γοτθικό της Βαλένθια όπως στο εγχειρίδιο, με ένα φως που έρχεται σε αντίθεση με το μισοσκόταδο των άλλων εκκλησιών του κέντρου.
Δύο αφιερώσεις
Σαν Μαρτίν Οβίσπο και Σαν Αντόνιο Αβάδ: κληρονόμησε τον τίτλο μιας γειτονικής ενορίας που εξαφανίστηκε.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Βαλένθια
Βρίσκεται στην οδό Σαν Βισέντε Μάρτιρ, έναν από τους εμπορικούς άξονες του κέντρου, πέντε λεπτά από την Πλατεία του Δημαρχείου και επτά από τον Καθεδρικό Ναό. Περνάς από μπροστά της άθελά σου αρκετές φορές τη μέρα σε οποιαδήποτε επίσκεψη στη Βαλένθια.
Το ωράριο ακολουθεί τις λειτουργίες, με άνοιγμα πρωί και απόγευμα και κλείσιμο το μεσημέρι. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Υπολόγισε δεκαπέντε ή είκοσι λεπτά: δεν είναι μεγάλη επίσκεψη, αλλά το γλυπτό της πρόσοψης αξίζει τη στάση ακόμα κι αν δεν μπεις.
Ταιριάζει καλά σε συνδυασμό με τον Σαν Νικολάς, που απέχει επτά λεπτά, και με τη Λόνχα. Οι τρεις μαζί σχηματίζουν μια διαδρομή εσωτερικών στο κέντρο που γίνεται σε ένα πρωί χωρίς βιασύνη.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος ήταν ο Άγιος Μαρτίνος της Τουρ;
Ήταν ένας Ρωμαίος στρατιώτης του 4ου αιώνα που κρέμασε το σπαθί για να γίνει μοναχός και κατέληξε επίσκοπος της Τουρ, στη Γαλατία. Έγινε ένας από τους πιο αγαπημένους αγίους όλης της μεσαιωνικής Ευρώπης, προστάτης της Γαλλίας και των στρατιωτών. Ακόμη και ο καιρός φέρει το όνομά του: εκείνες τις ήπιες μέρες στα μέσα του Νοεμβρίου, κοντά στη γιορτή του, τις λέμε «το καλοκαιράκι του Αγίου Μαρτίνου». Καθόλου άσχημα για έναν λεγεωνάριο γεννημένο στα πέρατα του ρωμαϊκού κόσμου.
