Σίδερο, γυαλί και χρωματιστό κεραμικό: μια από τις μεγαλύτερες αγορές της Ευρώπης, με πάνω από διακόσιους πενήντα πάγκους κάτω από ένα δάσος από μεταλλικούς κίονες και γυάλινους τρούλους. Η Κεντρική Αγορά εγκαινιάστηκε το 1928 και βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τη Λόνχα, πρόσωπο με πρόσωπο. Αν η Λόνχα τιμούσε το μετάξι και το χρήμα, αυτή τιμά τους κήπους και τη θάλασσα. Και εξακολουθεί να λειτουργεί ακριβώς γι' αυτό για το οποίο φτιάχτηκε: εδώ ψωνίζει η Βαλένθια κάθε μέρα.
Μοντερνισμός μαθημένος στη Βαρκελώνη
Τον διαγωνισμό τον κέρδισαν το 1910 δύο Καταλανοί αρχιτέκτονες, ο Αλεσάντρε Σολέρ ι Μαρκ και ο Φρανσέσκ Γκουάρδια ι Βιάλ, που είχαν σπουδάσει στη μοντερνιστική σχολή της Βαρκελώνης και ήταν μαθητές του Ντομένεκ ι Μοντανέρ. Οι εργασίες κράτησαν δεκαοκτώ χρόνια και η αγορά άνοιξε το 1928.
Η κατασκευή είναι από καρφωτό σίδερο και γυαλί, άμεσο τέκνο της βιομηχανικής επανάστασης και της ίδιας κατασκευαστικής οικογένειας με τους μεγάλους ευρωπαϊκούς σιδηροδρομικούς σταθμούς. Από εκεί προέρχεται εκείνη η αίσθηση, όταν μπαίνεις, ότι βρίσκεσαι σε μια σκεπαστή αποβάθρα και όχι σε μια αγορά.
Το κεραμικό είναι από το Μανίσες, τη γειτονική κωμόπολη που από τον Μεσαίωνα φτιάχνει πλακάκια και εφυαλωμένη κεραμική με μεταλλική ανταύγεια. Οι απολήξεις, οι τρούλοι και οι εξωτερικές ζωφόροι είναι ντυμένοι μ' αυτό, και αυτό δίνει στο κτίριο εκείνη τη λάμψη που αλλάζει με τον ήλιο.
Ο παπαγάλος, η ιχθυαγορά και οι πάγκοι
Στην κορυφή του κεντρικού τρούλου, ως ανεμοδείκτης, υπάρχει ένας μεταλλικός παπαγάλος. Η λαϊκή εξήγηση είναι ένα βαλενθιανό αστείο: η αγορά είναι το μέρος όπου όλα λέγονται, ρωτιούνται και διηγούνται, οπότε τη στεφανώνει το πιο φλύαρο πουλί. Βρίσκεται στα τριάντα μέτρα και σχεδόν κανείς δεν τον ψάχνει.
Ο τρούλος της ιχθυαγοράς είναι το δεύτερο κομμάτι που αξίζει μια στάση: πιο μικρός, οκταγωνικός και με δικό του βιτρό, σκεπάζει τον τομέα του ψαριού και δημιουργεί ένα φως διαφορετικό από το υπόλοιπο κτίριο. Στη Βαλένθια, το ψάρι έχει ξεχωριστό τρούλο.
Η αγορά καταλαμβάνει πάνω από οκτώ χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα και έχει πάνω από διακόσιους πενήντα πάγκους, κάτι που την κατατάσσει ανάμεσα στις μεγαλύτερες της Ευρώπης. Ο τομέας των φρούτων και των λαχανικών πουλά προϊόντα από τους κήπους που περιβάλλουν την πόλη, και στην εποχή τους υπάρχουν πράγματα —τσούφες (κόνδυλοι κύπερης), ψητή κολοκύθα, αγκινάρες του Μπενικαρλό, αληθινά πορτοκάλια— που δεν τα βρίσκεις έτσι πουθενά αλλού.
Μη χάσεις
Ο παπαγάλος του τρούλου
Ένας ανεμοδείκτης σε σχήμα παπαγάλου στην κορυφή του κτιρίου. Βαλενθιανό αστείο: η αγορά είναι το μέρος όπου όλοι μιλάνε.
Ο τρούλος της ιχθυαγοράς
Οκταγωνικός, με δικό του βιτρό και φως διαφορετικό από το υπόλοιπο. Το ψάρι έχει τον δικό του ουρανό.
Κεραμικό από το Μανίσες
Πλακάκια και κεραμική με μεταλλική ανταύγεια από μια κωμόπολη που τα φτιάχνει από τον Μεσαίωνα.
Πάνω από διακόσιοι πενήντα πάγκοι
Πάνω από οκτώ χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα: μια από τις μεγαλύτερες αγορές της Ευρώπης, και σε πλήρη λειτουργία.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Βαλένθια
Βρίσκεται στην Πλατεία της Αγοράς, απέναντι από τη Λόνχα και δίπλα στην εκκλησία των Αγίων Ιωαννών. Αυτό το τρίγωνο είναι η ιστορική καρδιά του βαλενθιανού εμπορίου και το βλέπεις ολόκληρο σε ένα πρωινό.
Ανοίγει μόνο το πρωί, από Δευτέρα ως Σάββατο, και κλείνει τις Κυριακές. Αυτή η λεπτομέρεια αιφνιδιάζει πολύ κόσμο: αν η μόνη ελεύθερη μέρα σου στη Βαλένθια είναι Κυριακή, η αγορά δεν είναι επιλογή. Πήγαινε ανάμεσα στις εννέα και τις δύο.
Για φαγητό, υπάρχουν πάγκοι-μπαρ μέσα στην ίδια την αγορά και ένας χώρος γευσιγνωσίας, καθώς και ένας γαστρονομικός χώρος στο πλάι. Είναι πολύ καλύτερα και αρκετά πιο φθηνά από σχεδόν ό,τι σερβίρεται στα τραπεζάκια της απέναντι πλατείας. Και αν θέλεις να πάρεις κάτι μαζί σου, ο τομέας με τις κονσέρβες, τα μπαχαρικά και το τουρόν (το ισπανικό μαντολάτο) λύνει κάθε δώρο.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος τη σχεδίασε;
Την υπέγραψαν δύο Καταλανοί αρχιτέκτονες, ο Αλεξάντρε Σολέρ και ο Φραντσέσκ Γκουάρντια, που μαθήτευσαν στη σχολή του μοντερνισμού της Βαρκελώνης, του Ντομένεκ ι Μουντανέρ. Κέρδισαν τον διαγωνισμό το 1910 και χρειάστηκαν χρόνια για να τη χτίσουν. Γι' αυτό αυτή η αγορά αναπνέει τον ίδιο αέρα με τον μοντερνισμό της Βαρκελώνης: το σίδερο, το γυαλί και το χρωματιστό κεραμικό δεν είναι ένα μεμονωμένο βαλενθιανό καπρίτσιο, αλλά πρώτα ξαδέρφια όσων γίνονταν τότε στην Καταλονία. Ένα κτίριο καταλανικό εκ γενετής, βαθιά βαλενθιανό στην καρδιά.
Από πού βγαίνει τόσο χρωματιστό κεραμικό;
Από τη Μανίσες, ένα χωριό κολλητά στη Βαλένθια που εδώ και αιώνες φτιάχνει πλακάκια και εφυαλωμένα κεραμικά· μαζί με την Πατέρνα, είναι ένα από τα λίκνα της ισπανικής κεραμικής, ήδη διάσημη καταμεσής του Μεσαίωνα για τις χρυσαφένιες ανταύγειές της. Όταν βλέπεις να λάμπουν στον ήλιο αυτοί οι τρούλοι και αυτές οι επιστέψεις, βλέπεις την τέχνη ενός ολόκληρου χωριού αγγειοπλαστών στην υπηρεσία μιας αγοράς. Εδώ το κεραμικό δεν είναι στολίδι εισαγόμενο απ' έξω: είναι βιομηχανία του τόπου, ψημένη λίγα χιλιόμετρα από εκεί όπου βρίσκεσαι.
