Στη Βαρκελώνη ο καθεδρικός λέγεται Λα Σέου, και το πρώτο που πρέπει να ξέρεις είναι ότι η πρόσοψή του λέει ψέματα. Αυτοί οι τόσο φωτογενείς γοτθικοί οβελίσκοι είναι των αρχών του 20ού αιώνα, τέσσερις αιώνες νεότεροι από τον ναό που στηρίζουν. Το πραγματικά αξέχαστο βρίσκεται πίσω: ένα μοναστηριακό περιστύλιο με φοίνικες, μανόλιες, ένα σιντριβάνι και δεκατρείς ζωντανές λευκές χήνες που βρίσκονται εδώ εδώ και αιώνες. Δεν είναι στολίδι για τους τουρίστες. Είναι δεκατρείς για έναν συγκεκριμένο και αρκετά μακάβριο λόγο.
Δεκατρείς χήνες και ένα κορίτσι δεκατριών χρονών
Η Αγία Ευλαλία είναι η συμπροστάτιδα της Βαρκελώνης και, σύμφωνα με την παράδοση, μαρτύρησε στα δεκατρία της χρόνια στον διωγμό του Διοκλητιανού, υποβληθείσα σε δεκατρία διαφορετικά βασανιστήρια —ανάμεσά τους να κυλήσει μέσα σε ένα βαρέλι γεμάτο γυαλιά σε έναν δρόμο που υπάρχει ακόμη, την Μπαισάδα δε Σάντα Ευλάλια—. Το σώμα της αναπαύεται στην κρύπτη αυτού του καθεδρικού, κάτω από την κύρια Αγία Τράπεζα, σε μια αλαβάστρινη σαρκοφάγο του 14ου αιώνα.
Οι χήνες του περιστυλίου είναι δεκατρείς εξαιτίας της. Είναι ένα έθιμο τεκμηριωμένο εδώ και αιώνες, και υπάρχει και μια δεύτερη, πρακτική εξήγηση, πολύ ρωμαϊκή: οι χήνες είναι εξαιρετικοί φύλακες, κράζουν μπροστά σε κάθε εισβολέα και ειδοποιούσαν το καθεδρικό κεφάλαιο πολύ καλύτερα από έναν σκύλο. Πίστη και σύστημα συναγερμού στο ίδιο ζώο.
Για την κρύπτη αξίζει να κατέβεις τα σκαλιά. Βρίσκεται ακριβώς μπροστά από την κύρια Αγία Τράπεζα, φωτίζεται με κέρματα και σχεδόν όλοι περνούν από πάνω της χωρίς να ξέρουν ότι από κάτω έχουν τον τάφο της προστάτιδας της πόλης.
Η πρόσοψη που επινόησε ο 19ος αιώνας
Ο ναός χτίστηκε από το 1298 ως τα μέσα του 15ου αιώνα, αλλά έμεινε χωρίς πρόσοψη: για τετρακόσια χρόνια η Λα Σέου είχε μπροστά της έναν απλό λείο τοίχο. Η σημερινή, με τους οβελίσκους της και τον κεντρικό της πυργίσκο, υψώθηκε μεταξύ 1887 και 1913, με χρήματα του βιομήχανου Μανουέλ Ζιρόνα και με βάση ένα μεσαιωνικό σχέδιο του 1408 που δεν είχε εκτελεστεί ποτέ.
Μέσα, ψάξε σε ένα πλαϊνό παρεκκλήσι τον Σαντ Κριστ δε Λεπάντ, έναν Εσταυρωμένο με το σώμα αισθητά λυγισμένο προς τη μία πλευρά. Η παράδοση λέει ότι βρισκόταν στη γαλέρα του Δον Χουάν της Αυστρίας στη ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571 και ότι στράβωσε έτσι για να αποφύγει μια οβίδα. Η πραγματική εξήγηση είναι ότι σκαλίστηκε λυγισμένος για να φαίνεται από κάτω, αλλά ο θρύλος είναι καλύτερος και εδώ έχει κερδίσει.
Και ανέβα στην ταράτσα. Ένα ασανσέρ σε πηγαίνει στη στέγη, ανάμεσα στους πύργους, και από εκεί βλέπεις τη Γοτθική Συνοικία από ψηλά με τη Σαγράδα Φαμίλια στο βάθος. Είναι μία από τις λιγότερο πολυσύχναστες ταράτσες του κέντρου και σχεδόν κανείς δεν την περιλαμβάνει στην επίσκεψή του.
Μη χάσεις
Οι δεκατρείς χήνες
Δεκατρείς για τα δεκατρία χρόνια της Αγίας Ευλαλίας. Και επίσης επειδή μια χήνα ειδοποιεί καλύτερα από έναν σκύλο.
Η κρύπτη της Αγίας Ευλαλίας
Κάτω από την κύρια Αγία Τράπεζα, σε αλάβαστρο του 14ου αιώνα. Σχεδόν όλοι περνούν από πάνω χωρίς να κατέβουν.
Ο Σαντ Κριστ δε Λεπάντ
Στράβωσε για να αποφύγει μια οβίδα, κατά τον θρύλο. Σκαλίστηκε λυγισμένος για να φαίνεται από κάτω, κατά τους ειδικούς.
Η ταράτσα στη στέγη
Ανεβαίνεις με ασανσέρ. Η Γοτθική Συνοικία από ψηλά και η Σαγράδα Φαμίλια στο βάθος, σχεδόν χωρίς κανέναν.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Βαρκελώνη
Ο καθεδρικός δεσπόζει στην Πλάσα Νόβα, όπου βρίσκονται οι πύργοι του ρωμαϊκού τείχους. Πίσω του είναι η Πλάσα δελ Ρέι με το Σαλό δελ Τινέλ, και πέντε λεπτά πιο πέρα, κατεβαίνοντας προς τη θάλασσα, αρχίζει το Μπορν με τη Σάντα Μαρία δελ Μαρ.
Πρόσεξε να μην τις μπερδέψεις: η Λα Σέου είναι ο καθεδρικός· η Σάντα Μαρία δελ Μαρ είναι βασιλική. Το «Ο καθεδρικός της θάλασσας» είναι ένα παρατσούκλι που έγινε δημοφιλές με το μυθιστόρημα του Ιλδεφόνσο Φαλκόνες. Είναι δύο διαφορετικά κτίρια, οκτώ λεπτά με τα πόδια το ένα από το άλλο, και αξίζει να δεις και τα δύο την ίδια μέρα, γιατί αντιπροσωπεύουν δύο αντίθετα γοτθικά.
Για τα ωράρια: υπάρχουν ώρες τουριστικής επίσκεψης με εισιτήριο και ώρες λατρείας με ελεύθερη πρόσβαση, και αλλάζουν συχνά. Έλεγξε την επίσημη ιστοσελίδα την προηγούμενη μέρα, ειδικά αν θέλεις το περιστύλιο και την ταράτσα, που συνήθως περιλαμβάνονται στο τουριστικό εισιτήριο.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι η πρόσοψη τόσο παλιά όσο φαίνεται;
Εδώ θα σε εκπλήξω: αυτή η τόσο γοτθική και τόσο ταιριαστή πρόσοψη είναι το νεότερο κομμάτι όλου του καθεδρικού. Ο ναός χτίστηκε ανάμεσα στον 13ο και τον 15ο αιώνα, αλλά η πρόσοψη και ο κεντρικός οβελίσκος υψώθηκαν ανάμεσα στο 1887 και το 1913, πάνω από τέσσερις αιώνες αργότερα, ακολουθώντας ένα παλιό μεσαιωνικό σχέδιο που δεν είχε εκτελεστεί ποτέ. Τα πλήρωσε ένας τραπεζίτης της πόλης, ο Μανουέλ Ζιρόνα. Ταιριάζει τόσο καλά που σχεδόν κανείς δεν προσέχει ότι είναι «νεογοτθική».
Κι εκείνος ο στραβός Χριστός μέσα;
Όταν μπεις, ψάξε σε ένα πλαϊνό παρεκκλήσι έναν Χριστό με το σώμα λυγισμένο προς τη μία πλευρά: είναι ο Σαντ Κριστ δε Λεπάντ. Λένε ότι βρισκόταν στην πλώρη της γαλέρας του Δον Χουάν της Αυστρίας στη ναυμαχία της Ναυπάκτου, το 1571, εναντίον του οθωμανικού στόλου, και ότι στράβωσε έτσι για να αποφύγει μια οβίδα που ερχόταν κατευθείαν πάνω του. Θρύλος είναι, φυσικά, αλλά κοίταξέ τον και πες μου αν δεν μοιάζει σαν να μόλις κουνήθηκε.
Είναι αλήθεια αυτό με το αυγό που χορεύει;
Ναι, και είναι από τις αγαπημένες μου παραδόσεις! Κάθε χρόνο, τη γιορτή του Σώματος του Χριστού, σε εκείνη τη βρύση του περιστυλίου τοποθετούν το «λ'ου κομ μπάλια»: ένα άδειο αυγό που ισορροπεί χορεύοντας πάνω στον πίδακα του νερού, ανάμεσα σε λουλούδια και κεράσια. Είναι ένα έθιμο τεκμηριωμένο εδώ από τον 17ο αιώνα. Αν έρθεις εκείνες τις μέρες, μείνε λίγο να το κοιτάς να γυρίζει· σε υπνωτίζει. Εκτός εποχής, θα πρέπει να το φανταστείς.
