Cała ta harmonia czerwonych fasad i niekończących się podcieni zrodziła się z tragedii. W nocy 21 września 1561 roku pożar pochłonął centrum Valladolid: spłonęło ponad czterysta czterdzieści domów, a przez trzy dni miasto było jednym wielkim stosem.
Miasto z drewna
Ówczesne Valladolid było w dużej mierze zbudowane z drewna i szkieletu belek: stłoczone domy, belki, wykusze, które niemal stykały się nad bardzo wąskimi ulicami. Zajęło się to jak pochodnia, a ogień przeskakiwał z dachu na dach i nikt nie był w stanie go zatrzymać.
Dlatego przy odbudowie narzucono nowe zasady: szersze ulice, ustaloną wysokość budynków i mniej palne materiały. Pożar był katastrofą, ale też iskrą, która dała początek pierwszej wielkiej operacji nowoczesnej urbanistyki w Hiszpanii.
Dwór przeniósł się do Madrytu kilka miesięcy wcześniej, ale Filip II – który urodził się w tym mieście, w Palacio de Pimentel – nie zadowolił się odbudową byle jak.
Powierzył projekt Franciscowi de Salamanca i od 1562 roku wzniósł coś, czego w Europie nie było: zamknięty, regularny plac, w całości otoczony podcieniami, pomyślany jako jedno dzieło urbanistyki.
A dwa lata wcześniej coś gorszego
Pod tak uporządkowanym spokojem Plaza Mayor pulsuje znacznie twardsza pamięć. Dwa lata przed pożarem, w 1559 roku, ten plac widział najgłośniejsze autodafe hiszpańskiej Inkwizycji.
Wymierzono je w grupę protestantów z Valladolid, na czele której stał doktor Cazalla, dawny kaznodzieja dworski. Skazano ich i stracono na oczach tłumu, a rodzina królewska patrzyła z balkonów.
Tamte autodafe w Valladolid i w Sewilli wyznaczyły moment, w którym monarchia postanowiła wyrwać z korzeniami każdy zalążek protestantyzmu w Hiszpanii. Były przesłaniem politycznym w tym samym stopniu co religijnym.
Na tym samym bruku odbywały się targi i święta, owszem, ale też corridy, proklamacje królów i publiczne egzekucje, a ludzie tłoczyli się na balkonach jak na przedstawieniu. Ten bruk widział niemal wszystko.
Nie do przegapienia
Noc 21 września 1561 roku
Spłonęło ponad 440 domów, a miasto przez trzy dni było jednym stosem.
Spłonęło tak szybko przez drewno
Stłoczone domy, belki i wykusze, które niemal stykały się nad ulicą.
Filip II zrobił coś nowego
Zlecił Franciscowi de Salamanca zamknięty i regularny plac, jakiego dotąd w Europie nie było.
A dwa lata wcześniej autodafe
W 1559 roku, przeciwko protestantom doktora Cazalli, z rodziną królewską na balkonach.
Jak to wpleść w zwiedzanie Valladolid
Sceną jest Plaza Mayor, w samym środku miasta. Widać ją z miejsca postoju, a warto obejść ją dookoła, by docenić regularność całego założenia.
Postój to piętnaście lub dwadzieścia minut czytania placu w tym kluczu. Wstęp jest wolny, o każdej porze.
Stąd wychodzi wszystko: katedra, hala Mercado del Val i strefa tapas, a w drugą stronę kościół San Pablo i dzielnica pałaców.
Najczęstsze pytania
Czy wydarzyło się tu coś jeszcze gorszego niż pożar?
Uff, tak, i aż ciarki przechodzą. Dwa lata przed pożarem, w 1559 roku, ten plac widział najgłośniejsze autodafe hiszpańskiej Inkwizycji, przeciwko grupie protestantów z Valladolid, na czele której stał doktor Cazalla, dawny kaznodzieja dworski. Skazano ich i stracono na oczach tłumu. A na drugim, październikowym, był osobiście sam Filip II, świeżo przybyły z Flandrii. Trudno sobie wyobrazić, że chodził po tych samych płytach, prawda?
Dlaczego spłonęło tak szybko?
Bo ówczesne Valladolid było w dużej mierze z drewna i szachulca: stłoczone domy, belki, wykusze, które niemal stykały się nad wąziutkimi uliczkami. Zajęło się jak pochodnia, a ogień skakał z dachu na dach i nikt nie potrafił go zatrzymać. Dlatego przy odbudowie narzucono inny sposób budowania, z większą ilością kamienia i cegły. Miasto odrobiło lekcję, tracąc prawie wszystko.
