To najbardziej wpływowy renesansowy pałac w Hiszpanii, a zbudowano tylko jedną czwartą. Pierwotny projekt przewidywał budynek na planie kwadratu z czterema wieżami i centralnym dziedzińcem; wzniesiono jedno skrzydło, a resztę porzucono. Ten fragment, z dwiema wieżami, ażurową górną galerią i grzebieniem kominów, stał się wzorem, który skopiowały potem dziesiątki kastylijskich pałaców.
Jedna czwarta projektu
Zaczął go około 1539 roku trzeci hrabia Monterrey, a projekt sporządził Rodrigo Gil de Hontañón, ten sam architekt co w przypadku Nowej Katedry i sporej części platereskowej architektury Salamanki. Plan zakładał czworoboczny blok z wieżą na każdym narożniku i wewnętrznym dziedzińcem.
Wykonano tylko północne skrzydło z dwiema z czterech wież, a budowę wstrzymano z braku pieniędzy. To, co dziś wygląda na długą, zrównoważoną fasadę, jest w rzeczywistości bokiem, a budynek został bez dziedzińca i bez bryły, które nadawały mu sens.
Paradoks polega na tym, że ten fragment sprawdził się lepiej niż planowana całość. Połączenie masywnej dolnej kondygnacji, ażurowej górnej galerii i zwieńczenia z grzebieniem okazało się tak skuteczne, że stało się typem i powtarzano je w całej Kastylii przez następne stulecie.
Górna galeria i kominy
Decydującym elementem jest galeria na najwyższym piętrze: ciągła arkada z łuków odcinkowych, która odciąża całą górną część i przełamuje zwykłą ciężkość kastylijskiej architektury szlacheckiej. Pod nią mur jest niemal gładki, co wzmacnia kontrast.
Wyżej biegnie ażurowy grzebień, który wieńczy budynek jak kamienna koronka, a spośród niego wyrastają kominy, potraktowane jak elementy architektury, a nie urządzenia gospodarcze: każdy jest rzeźbiony i skomponowany jak mała świątynka.
To potraktowanie dachu jest najbardziej włoską cechą budynku i tym, co najczęściej kopiowano. W kraju, w którym dachy zwykle rozwiązywano bez namysłu, uznanie, że sylwetka na tle nieba jest częścią projektu, było nowym pomysłem.
Nie do przegapienia
Zbudowano tylko jedno skrzydło
Projekt przewidywał czworoboczny blok z czterema wieżami i dziedzińcem. Zbudowano jedną czwartą, a resztę porzucono.
Fragment stał się wzorem
Masywna dolna kondygnacja, ażurowa górna galeria i grzebień: ten schemat kopiowano w całej Kastylii w następnym stuleciu.
Kominy to architektura
Każdy jest rzeźbiony i skomponowany jak mała świątynka. Uznanie, że sylwetka na tle nieba ma znaczenie, było nowym pomysłem.
Zaprojektował go Gil de Hontañón
Ten sam architekt co w przypadku Nowej Katedry i sporej części platereskowej architektury Salamanki. Budowę zaczęto około 1539 roku.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Stoi przy placu swojego imienia, pięć minut od Plaza Mayor, obok klasztoru urszulanek i o krok od Casa de las Muertes i Plaza de los Bandos. Cała ta północna część skupia szlachecką Salamankę.
Należy do rodu Alba i przez długi czas nie można go było zwiedzać. Od kilku lat jest otwierany dla publiczności w wyznaczonych godzinach, ze zwiedzaniem z przewodnikiem, które pozwala zobaczyć kilka sal z meblami, gobelinami i malarstwem z kolekcji rodziny. Godziny otwarcia są ograniczone.
Nawet jeśli nie wejdziesz, sam widok z zewnątrz wynagradza wizytę, a najlepiej oglądać pałac z przeciwległego narożnika placu, żeby objąć całą sylwetkę z wieżami i kominami odcinającymi się od nieba. Pod wieczór kamień robi swoje.
Najczęstsze pytania
Kim był Rodrigo Gil de Hontañón?
Jednym z największych architektów, jakich wydała Hiszpania, synem innego genialnego kamieniarza. Oprócz tego pałacu był głównym mistrzem budowy Nowej Katedry w Salamance i przyłożył rękę do pół Kastylii. I nie tylko budował: napisał traktat z własnymi zasadami obliczania sklepień, co było wtedy czymś bardzo rzadkim. Mieć go jako autora swojego domu to jak dziś zatrudnić najlepszego architekta na świecie.
A jak trafił w ręce rodu Alba?
Przez odwieczną grę wielkiej arystokracji: śluby i spadki. Z biegiem stuleci hrabstwo Monterrey i wszystko, co do niego należało, trafiło do rodu Alba. I tu masz ciekawy rekord: książęta Alba zgromadzili w ciągu dziejów tyle tytułów, że wciąż jeszcze należą do osób z największą liczbą szlacheckich nazwisk na całym świecie. Salamanka zawdzięcza im jeden ze swoich najpiękniejszych pałaców.
