Adı süs olsun diye konmamıştır: XIV. ve XV. yüzyıllar boyunca Salamanca, birbirine ölümüne düşman iki soylu hizbe, San Benito ve Santo Tomé hiziplerine bölünmüştü ve bu meydan o kent savaşının sahnelerinden biriydi. Simgesel bir rekabet değildi: şehrin surları içinde pusular, cinayetler ve kökü kazınan koca aileler oldu.
Kendisiyle savaşan bir şehir
Sistem, Geç Ortaçağ Kastilya'sında alışılmış olandı: kentli soylu sülaleler, belediye meclisinin makamlarını, gelirleri ve adaleti denetlemek için hiziplerde toplanırdı ve bu rekabet sık sık açık şiddete dönüşürdü. Salamanca en ağır vakalardan biriydi.
İki hizip adını etrafında örgütlendikleri cemaat bölgelerinden, San Benito ve Santo Tomé'den alırdı ve kiliseleri merkez, buluşma noktası ve aile türbesi işlevi görürdü. Ayine gitmek, kelimenin tam anlamıyla, bağlılığını ilan etmekti.
Çatışma şehri onlarca yıl felç edecek noktaya vardı ve ancak tacın müdahalesiyle ve aileler arasında barışı vaaz eden ve sonunda Salamanca'nın koruyucu azizi olan Augustinusçu rahip San Juan de Sahagún gibi kişilerin arabuluculuğuyla yatıştı.
María la Brava
O çatışmanın en çok hatırlanan hikâyesi, María la Brava, yani Yiğit María olarak bilinen Doña María Rodríguez de Monroy'nunkidir. İki oğlu, hizipler arasındaki kavganın bir olayında rakip aileden Manzano kardeşlerin elinde öldü.
Vakayiname, onun bizzat bir grup adam toplayıp katilleri Portekiz'e kadar kovaladığını, onları öldürdüğünü ve kafalarıyla Salamanca'ya döndüğünü, kafaları da Santo Tomé Kilisesi'ndeki oğullarının mezarının üzerine koyduğunu anlatır. Kastilya soylu şiddetinin en çok anılan anlatılarından biridir.
Evi, Gotik cephesi ve aile armasıyla bu aynı meydanda korunur ve o hikâyeden fiziksel olarak kalan budur. Bugün kafe terasları olan sakin bir meydan, kuşaklarca süren bir savaşın merkeziydi.
Kaçırılmayacaklar
İki hizip, iki cemaat
San Benito ve Santo Tomé. Kiliseler merkez ve türbeydi: ayine gitmek aile bağlılığını ilan etmekti.
María la Brava
Oğullarının katillerini Portekiz'e kadar kovaladı ve onların kafalarıyla döndü; kafaları ikisinin mezarının üzerine koydu.
Onu bir rahip durdurdu
San Juan de Sahagún aileler arasında barışı vaaz etti ve sonunda şehrin koruyucu azizi oldu.
Evi hâlâ ayakta
Meydanın bir kenarında, Gotik cephesi ve aile armasıyla. O savaştan fiziksel olarak kalan budur.
Salamanca ziyaretine nasıl uyar
Plaza Mayor'dan kuzeybatıya doğru beş dakikadır; Palacio de Monterrey'i, Casa de las Muertes'i ve Fonseca cephesini birbirine bağlayan güzergâh üzerindedir. Kısa ama bağlam veren bir duraktır: bu şehrin üniversiteden ve plateresk üsluptan önce ne olduğunu açıklar.
Meydanın kendisi bugün terasları ve gölgesiyle hoş bir mekândır ve mola olarak iyi işler. María la Brava'nın evi kenarlarından birindedir ve içi gezilmez, ama cephesi ve arması rahatça görülür.
Eski şehrin bütün bu kuzey bölgesi, üniversite ve katedral ekseninden çok daha az kalabalıktır ve Salamanca'nın bir öğrenci şehri olmasının yanı sıra yüzyıllar boyunca bir sülaleler ve saraylar şehri olduğu en iyi burada hissedilir.
Sık sorulan sorular
Bu yalnızca Salamanca'da mı oluyordu?
Hiç de değil. XV. yüzyılda bütün Kastilya böyleydi; II. Juan ve IV. Enrique gibi, dişlerine kadar silahlı bir soyluluğu hizaya sokamayan zayıf krallarla. Her şehrin kendi hizipleri ve kan davaları vardı. İş, düzeni sert bir elle dayatan ve kimin yönettiğini açıkça gösteren Katolik Hükümdarlar gelene kadar gerçekten yatışmadı. Salamanca yalnızca özellikle kanlı bir örnekti.
İki hizbin kiliseleri hâlâ duruyor mu?
San Benito kilisesi hâlâ ayakta, buraya çok yakın, ve ilginç bir ikinci hayatı var: çatışmaya önderlik eden büyük soylardan biri olan Maldonadoların aile mezarlığına dönüştü; onlar da onu armaları ve mezarlarıyla doldurdu. Yani bir hizbin karargâhı olan kilise, sonunda o hizbin liderlerinin huzura erdiği yer oldu. Eski rekabetler, sonunda, hep aynı mezar taşının altında biter.
