Portakal çiçeği kokar ve öyle kare, öyle sakindir ki çevresindeki her şeyle uyumsuz durur. Rastlantı değildir: bu meydan pek çok kasabadaki gibi kendiliğinden büyümedi; eski medinenin dar sokak yumağını kırmak için, kasaba alınır alınmaz 1485'te bilerek cetvel ve pergelle çizildi.
Fetih şehirciliği
1485'te Kastilya Tacı Marbella'yı henüz topraklarına katmıştı ve ilk kararlardan biri, burada İtalya'dan gelen Rönesans usulünde yeni ve düzenli bir alan çizmek oldu. Bu bir dayatma şehirciliğidir: düzensiz bir İslami dokunun içinde düzgün bir dikdörtgen açılır.
Bu hareketin çok açık bir siyasi okuması vardı. Müslüman medinesi, görünür bir hiyerarşisi olmayan bir dar sokak labirentiydi; çevresinde kurumsal yapılar olan dikdörtgen bir meydan bunun tam tersidir: iktidarın göründüğü, okunaklı bir alan.
Çevresine kasabayı yöneten üç iktidar yerleştirildi: Casa Consistorial'da yönetim, Casa del Corregidor'da adalet ve Santiago şapelinde Kilise; her biri kendi evinde ve aynı dikdörtgenin içinde birbirinin yüzüne bakarak.
Acı portakal ağaçları
Meydana adını veren portakal ağaçları acı türdendir; Endülüs'ün pek çok avlusunda ve meydanında görülen türün aynısı. Meyvesi öyle ekşidir ki ısırarak yemek olanaksızdır ve deneyen bunu hemen anlar.
Başka iki nedenle dikilirler. Biri çiçektir: portakal çiçeği haftalarca ve çok yoğun biçimde kokar ve bu koku meydanın alametifarikasıdır. Öbürü, acı portakalın dayanıklı, yaprak dökmeyen, sıcağa, kuraklığa ve budamaya iyi dayanan bir ağaç olmasıdır.
Meyve kullanılır ama: XVIII. yüzyıldan beri Sevilla portakallarıyla yapılan İngiliz acı portakal marmelatının ve likörlerin de temelidir. Yani ticari bir değeri vardır, yalnızca sofra meyvesi olarak değil.
Bugün meydanı teraslar kaplar ve burası Marbella'nın en çok tekrarlanan kartpostalıdır. Ama acele etmeden, oturup üç kurumsal yapının kenarları nasıl paylaştığına bakarak biraz zaman geçirmeye değer: beş yüzyıl sonra hâlâ işleyen bir şehircilik dersidir.
Kaçırılmayacaklar
1485'te cetvelle çizildi
Müslüman medinesinin labirentinin içinde bilerek açılmış bir Rönesans dikdörtgeni.
Çevrede üç iktidar
Yönetim, adalet ve Kilise; her biri aynı dikdörtgenin bir kenarında, birbirinin yüzüne bakarak.
Portakallar yenmez
Acı türdendir: ısırarak yemek olanaksız. Çiçeği ve dayanıklılığı için dikilir.
Eski şehir küçüktür
Uzunca bir saatte gezilen, beyaz sokaklardan birkaç ada. Neredeyse kimse bunu beklemez.
Marbella gezine nasıl uyar
Eski şehrin kalbi ve doğal başlangıç noktasıdır. Sokaklar buradan Encarnación Kilisesi'ne, kale surlarına ve Museo del Grabado'ya doğru çıkar.
Eski şehrin tamamı uzunca bir saatte gezilir ve küçüktür: beyaz ve dar sokaklardan oluşan birkaç ada. Marbella'nın, ziyaretçilerin çoğunun bulmayı beklemediği kısmıdır.
Erken git ya da akşamüstünün sonunda. Öğle ve akşam yemeği saatlerinde teraslar bütün meydanı kaplar ve burada bir kahvenin fiyatı iki sokak ötedekine hiç benzemez.
Sık sorulan sorular
Meydandaki portakallar yenebilir mi?
Cesaretin varsa tadına bak… sonra da beni azarlama. Meydanın portakal ağaçları acıdır, Endülüs'ün pek çok avlusunda ve meydanında gördüğün ekşi türden: ısırarak yemesi son derece zor, ekşiliğinden yenmez bir meyve verirler. Peki o zaman neden dikilirler? Çiçeği yüzünden, durmadan kokan o portakal çiçeği yüzünden, bir de acı portakal reçel için, İngilizlerin bayıldığı o reçel için mükemmel olduğundan. Burada süs ve koku içindirler, tatlı için değil; meyve kendiliğinden düşer ve neredeyse kimse onu değerlendirmez.
