San Basilio sokağında, İslami biçimli ve tokmaklı bir kapısı olan eski bir ev ve ardında Córdoba'nın en çok ödül almış avlularından biri: son boşluğuna kadar saksılarla kaplı beyaz duvarlar, ortada bir kuyu, eğrelti otları, portakal ağaçları ve suyun şırıltısı. Bu avlular yok olmasın diye 1974'te bir araya gelen mahalle derneğinin merkezidir ve genellikle sabahları ücretsiz ya da bağışla gezilebilir.
Avlu bir süs değildi: evin kendisiydi
Córdoba avlusunun çifte bir kökeni vardır: atriumlu ve peristilli Roma evi ile içe dönük düzenlenmiş Endülüs evi. Her iki durumda da mantık aynıdır ve iklimle ilgilidir: yazın sıcaklığın sık sık kırk dereceyi aştığı bir şehirde su, gölge ve bitkiyle dolu avlu pasif bir serinletme sistemi işlevi görür.
Ama bugün gezilenler soylu konaklar değil, kiracı evleridir. XX. yüzyılın ortalarına kadar bu avlularda mutfağı, çamaşır teknesini, tuvaleti ve avlunun kendisini paylaşan bir düzine kadar aile birlikte yaşardı. Her aile bir ya da iki oda kullanırdı ve ortak avlu, kelimenin tam anlamıyla, hayatın kendisiydi.
Konut koşulları iyileşince bu model ortadan kalktı ve onunla birlikte avlular da neredeyse yok oluyordu. 1974'te bir grup mahalle sakini onları korumak ve sürdürmek için Córdoba Avluları Dostları Derneği'ni kurdu. UNESCO, 2012'de Fiesta de los Patios'u, yani Avlular Bayramı'nı İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine aldı.
Onu yaşatma zanaatı
Yarışmaya katılan bir avluda duvarlara asılı birkaç yüz saksı olabilir ve bunların çoğu akıl almaz yüksekliktedir. Ucuna bir teneke ya da sulama başlığı takılmış uzun bir kamışla sulanırlar; kamış merdivene gerek kalmadan en yüksek saksılara kadar uzanır. Yazın her gün, günde iki kez sulamak gerekir.
Bitkiler hep aynıdır: renk için sardunyalar ve sarkan sardunyalar, koku için yasemin ve gece sefası, gölgeli köşeler için eğrelti otları, aspidistralar ve baldırıkaralar, yer varsa da bir portakal ya da limon ağacı. Her avlunun ayrıca bir kuyusu ya da teknesi vardır; bu bir süs değil, su kaynağıdır.
Bakımı aileler bütün yıl boyunca yapar ve bu, gelenek ve mahalle gururuyla sürdürülen epey büyük bir iştir. Birini gezdiğinde birinin evine girdiğini aklında tut: izin istenir, hiçbir şeye dokunulmaz ve odalara girilmez.
Kaçırılmayacaklar
Sulama kamışı
En yüksek saksılara ulaşmak için ucunda teneke olan uzun bir kamış. Yazın günde iki kez.
Bir avluda on iki aile
Ortak mutfak, tekne ve tuvalet. Avlu bir süs değildi: evin tamamıydı.
1974'teki dernek
Konut modeli değiştiğinde avlular yok olmasın diye örgütlenen mahalle sakinleri.
2012'den beri Somut Olmayan Miras
UNESCO Avlular Bayramı'nı listesine aldı. Mayısın ilk iki haftasında kutlanır.
Córdoba ziyaretine nasıl uyar
Alcázar Viejo olarak da bilinen San Basilio mahallesinde, Hristiyan Hükümdarların Alcázar'ı ile surlar arasındadır. Şehirde avluların en yoğun olduğu ve her yıl en çok ödül kazanan mahalledir.
Avlular Festivali mayısın ilk iki haftasında yapılır: o günlerde birçok mahallede —San Basilio, Santa Marina, San Agustín, Yahudi Mahallesi— onlarca avlu geniş saatlerle ve belediyenin düzenlediği bir yarışma eşliğinde halka ücretsiz açılır. Avluların en güzel oldukları zamandır ve ciddi kuyrukların olduğu zaman da odur.
Festival dışında da San Basilio'daki pek çok avlu yılın büyük bölümünde, genellikle sabahları ve bağışla açılır. Onları görmenin sakin yolu budur; kuyruk yoktur ve bakımlarını yapanlarla konuşmaya vakit kalır, ki bu genellikle ziyaretin en güzel kısmıdır.
Sık sorulan sorular
Bu kadar yükseğe asılmış bu kadar çok saksıyı nasıl sularlar?
Ucuna bir teneke ya da sulama kabı takılmış uzun bir kamışla; bu kamış merdivene gerek kalmadan en yüksek saksılara bile ulaşır. Bu, komşu kadınların ve erkeklerin sanatıdır, neredeyse günlük bir koreografi; saksıları sulamak ve yerleştirmek, mayıstaki yarışmada değerlendirilen şeylerin bir parçasıdır.
