Durgun ve yeşil su, sallanan direkler, tuz kokusu ve yansıyıp her şeyi ağartan o ışık. Port Vell, Barselona'nın yüzyıllar boyunca Akdeniz'e açıldığı kapı ve aynı zamanda şehrin 1992 için kendi kendine uyguladığı dönüşümün en iyi örneği: bugün gezinilen yerde depolar, demiryolu hatları ve merkezi denizden ayıran bir şehir otoyolu vardı.
Suya sırtını dönerek yaşayan bir şehir
Tuhaf geliyor ama kelimenin tam anlamıyla doğru: XX. yüzyılın büyük bölümünde merkezde yaşayan bir Barselonalı yürüyerek denize ulaşamazdı. Şehirle su arasında yük rıhtımlarından, depolardan, atölyelerden ve bir demiryolundan oluşan bir bariyer vardı ve kıyı şeridi kapalı bir sanayi bölgesiydi.
Daha da önce, iki yüz yıl önce, burası modern anlamda bir liman bile değildi: bataklıklar, çamurlu kumsallar ve balıkçı kulübeleri vardı. Bugün burada basılan toprağın tamamı, XVIII., XIX. ve XX. yüzyıllar boyunca art arda yapılan dolgularla denizden kazanıldı.
Rıhtımlar yüklerine göre adlandırılırdı: Moll de la Fusta, kütüklerin ve kalasların boşaltıldığı kereste rıhtımıdır; kömür rıhtımı ve balık rıhtımı da vardı. Her birinin kendi loncası, kendi ritmi ve kendine özgü kiri vardı ve bu kelime dağarcığı, zanaatın ortadan kalkmasından sağ çıktı.
1992 operasyonu
Olimpiyat Oyunları, on yıllardır bekleyen bir kentsel dönüşümün bahanesi oldu: trafik yerin altına alındı, depolar yıkıldı, gezinti yolu açıldı ve havuzu geçen, gemilerin geçmesi için açılan o dalgalı ahşap yaya köprüsü Rambla de Mar inşa edildi.
Sonuç tartışmalı ve hem lehte hem aleyhte gerekçeler var. Şehir, bugün Barselona'nın yarısının keyfini sürdüğü, birkaç kilometrelik kesintisiz ve halka açık bir deniz cephesi kazandı; tarihi limanı ise liman karakterinin neredeyse tamamını yitirdi, yerini alışveriş merkezi, akvaryum ve büyük yatların bağlama yerleri aldı.
Ayakta kalan şey ise bakış açısı. Moll de la Fusta'dan karşı tarafa bakınca deniz cephesinin en iyi perspektifi görülür: Palau de Mar, Barceloneta'nın çatıları ve arkada, balıkçı rıhtımının üzerinde Torre del Rellotge.
Kaçırılmayacaklar
Moll de la Fusta
Kereste rıhtımı. Her rıhtım, orada boşaltılan yükün adını taşırdı.
Rambla de Mar
Gemilerin geçmesi için açılan dalgalı ahşap yaya köprüsü. 1992'nin doğrudan bir ürünü.
Burası tamamen bataklıktı
Bastığın toprak, üç yüzyıl boyunca art arda yapılan dolgularla denizden kazanıldı.
Gotik Drassanes
Kadırgaların inşa edildiği XIII. yüzyıl tersaneleri. Bugün Museu Marítim ve neredeyse bomboş.
Barselona gezine nasıl uyar
La Rambla'nın sonunda, Mirador de Colom yanında; tarihi merkezi Barceloneta'ya on beş dakikalık düz bir yürüyüşle bağlıyor. Ziyaretin iki yarısı arasındaki dikiş yeri.
Rıhtımdan kalkan gezi tekneleri golondrinalar hakkında bir not: iki rota yapıyorlar, biri liman ağzında kısa, öteki Port Olímpic'e kadar uzun. Kısa olan ucuz ve şehri sudan görmenin tek yolu; yüzyıllar boyunca şehre gelenler onu böyle görmüştü.
Bölgenin en ilginç binası ise suda değil, karşısında: Drassanes Reials, Aragon Tacı'nın kadırgalarının inşa edildiği, taştan Gotik salonlara sahip XIII. yüzyıldan kalma ortaçağ tersaneleri. Museu Marítim'e ev sahipliği yapıyor ve Barselona'nın en etkileyici ama en az ziyaret edilen yerlerinden biri.
Sık sorulan sorular
Neden adı Moll de la Fusta?
Fusta Katalanca odun, kereste demektir ve bu rıhtıma bu ad verildi, çünkü gemiyle gelen kütükler ve tahtalar burada boşaltılırdı. Her rıhtımın kendi işi vardı: kömürünki, balığınki, kerestenin... On yıllar boyunca burası vinçlerin ve hamalların koşuşturmasıydı, suya bitişik bir otoyolla şehre kapalıydı. Onu otuz yıldan biraz fazla önce kaldırdılar ve biz Barselonalılar ancak o zaman kendi denizimize yeniden yaklaşabildik.
Peki ta dipteki o heykelli sütun?
Kolomb anıtıdır; Ramblas'ın sonunda denize bakarak dikilmiş. Onu, Kolomb'un Amerika'dan dönüşte Barselona'da Katolik Hükümdarlar tarafından kabul edildiğini hatırlatmak için XIX. yüzyılın sonunda diktiler. Ve işte buranın insanlarının yaptığı espri: Amerika'yı gösterdiğini söylerler, ama parmağını takip edersen daha çok Akdeniz'e, doğduğu Cenova'ya doğru işaret ediyor. Herkes kendi sonucunu çıkarsın.
