Μια οροφή από σφυρήλατο σίδερο και γυαλί, ξύλινες βιτρίνες και μικρά μπαλκόνια από πάνω: αυτό είναι ένα κομμάτι του 19ου αιώνα ανέπαφο. Χτίστηκε το 1886 με εντολή ενός έμπορου με όραμα και με χρήματα, που ήθελε για το Βαγιαδολίδ μία από εκείνες τις κομψές στοές που είχε δει στο Παρίσι.
Ένα παριζιάνικο όνειρο στην Καστίλη
Ο δον Ευσέμπιο Γκουτιέρρεθ ανέθεσε το σχέδιο στον αρχιτέκτονα Χερόνιμο Ορτίθ δε Ουρμπίνα, που ένωσε δύο δρόμους —τους Φράι Λουίς δε Λεόν και Καστελάρ— με αυτό το στεγασμένο πέρασμα από σίδερο και γυαλί, φωτισμένο τότε με γκάζι: μια τεχνολογική πολυτέλεια για την εποχή.
Χωρίστηκε σε δύο τμήματα που συνδέονται με μια κεντρική ροτόντα σκεπασμένη από γυάλινο τρούλο, ώστε το φως να μπαίνει άφθονο όλη τη μέρα. Αυτό το σχήμα είναι ακριβώς εκείνο των παριζιάνικων στοών που χρησίμευσαν ως πρότυπο.
Η μόδα ερχόταν από το Παρίσι: στις αρχές του 19ου αιώνα άρχισαν εκεί να σκεπάζουν σοκάκια με σίδερο και γυαλί για να ψωνίζει κανείς χωρίς να βρέχεται, και εκείνες οι στοές ήταν ο άμεσος πρόγονος των πολυκαταστημάτων και των σημερινών εμπορικών κέντρων.
Ήταν το βασίλειο του αργόσχολου περιπατητή, αυτού που κοιτάζει βιτρίνες χωρίς απαραίτητα να αγοράζει. Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν τους αφιέρωσε μια ολόκληρη μελέτη, θεωρώντας τες το σύμβολο του 19ου αιώνα.
Το όνειρο που δεν ευδοκίμησε
Το περίεργο είναι ότι το μεγάλο όνειρο του Γκουτιέρρεθ δεν ευδοκίμησε εντελώς: το πέρασμα, τόσο εκλεπτυσμένο και τόσο ακριβό, παρήκμασε λίγο μετά τα εγκαίνια. Ίσως επειδή το Βαγιαδολίδ της εποχής δεν ήταν ακόμη έτοιμο για τόση χλιδή.
Αυτή είναι η συνηθισμένη ιστορία των ισπανικών εμπορικών στοών: αντέγραψαν το παριζιάνικο πρότυπο χωρίς την κρίσιμη μάζα καταναλωτικής αστικής τάξης που το στήριζε στη Γαλλία, και πολλές μαράζωσαν.
Χρειάστηκε μια πολύ προσεγμένη αποκατάσταση στα τέλη του 20ού αιώνα για να της ξαναδώσει τη λάμψη της και να τη γεμίσει ξανά με καταστήματα. Σήμερα λειτουργεί, και είναι μία από τις πιο φωτογενείς γωνιές του κέντρου.
Στην κεντρική ροτόντα υπάρχει ένα γλυπτό του Ερμή, θεού του εμπορίου, κάτω από τον γυάλινο τρούλο. Μια λεπτομέρεια που συνοψίζει τέλεια για ποιο λόγο χτίστηκε ο χώρος.
Μη χάσεις
Χτίστηκε το 1886
Με εντολή του έμπορου Ευσέμπιο Γκουτιέρρεθ, με σχέδια του Χερόνιμο Ορτίθ δε Ουρμπίνα.
Αντιγραμμένη από το Παρίσι
Οι στεγασμένες στοές από σίδερο και γυαλί ήταν ο άμεσος πρόγονος των εμπορικών κέντρων.
Φωτισμένη με γκάζι
Μια τεχνολογική πολυτέλεια για την εποχή, με γυάλινο τρούλο στην κεντρική ροτόντα.
Απέτυχε λίγο μετά τα εγκαίνια
Πολύ εκλεπτυσμένη και ακριβή για το Βαγιαδολίδ της εποχής. Αναβίωσε στα τέλη του 20ού αιώνα.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Βαγιαδολίδ
Βρίσκεται στο κέντρο, ανάμεσα στους δρόμους Φράι Λουίς δε Λεόν και Καστελάρ, λίγα λεπτά από την Πλάθα Μαγιόρ.
Η στάση κρατά δέκα λεπτά: μπαίνεις από τη μία άκρη, κοιτάς τον τρούλο και βγαίνεις από την άλλη. Η πρόσβαση είναι ελεύθερη σε ώρες καταστημάτων.
Ταιριάζει τέλεια στη διαδρομή του κέντρου, στον δρόμο προς την πλατεία Πορτουγαλέτε και το Θέατρο Καλδερόν.
Συχνές ερωτήσεις
Από πού βγήκε η μόδα αυτών των σκεπαστών στοών;
Από το Παρίσι, και με όλη του τη χάρη. Στις αρχές του 19ου αιώνα άρχισαν εκεί να σκεπάζουν σοκάκια με σίδερο και γυαλί για να μπορεί κανείς να ψωνίζει χωρίς να βρέχεται, και εκείνες οι στοές ήταν ο άμεσος παππούς των μεγάλων πολυκαταστημάτων και ακόμη και των εμπορικών μας κέντρων. Ήταν το βασίλειο του αργόσχολου περιπατητή, εκείνου που πήγαινε να δει και να τον δουν, χωρίς βιασύνη. Όταν ο δον Εουσέβιο έφερε την ιδέα εδώ, εισήγαγε ό,τι πιο μοντέρνο είχε η Ευρώπη· γι' αυτό αυτή η στέγη έχει έναν αέρα τόσο από άλλο κόσμο.
