Βάλε το χέρι σε έναν από τους πεσσούς και ψάξε τον αρμό ανάμεσα σε δύο ογκόλιθους: δεν υπάρχει τίποτα. Ούτε κονίαμα, ούτε τσιμέντο, ούτε μεταλλικοί συνδετήρες. Είναι πάνω από είκοσι χιλιάδες γρανιτένιοι λαξευτοί λίθοι σφηνωμένοι ξερολιθικά, που στέκονται μόνο με το ίδιο τους το βάρος και την ισορροπία των δυνάμεων, και έτσι βρίσκονται εδώ και σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια. Είναι πιθανότατα το πιο εντυπωσιακό ρωμαϊκό τεχνικό έργο που στέκεται ακόμη όρθιο στην Ευρώπη.
Ένα πρόβλημα στάθμης που λύθηκε με τόξα
Το ύψωσαν στα τέλη του 1ου αιώνα ή στις αρχές του 2ου αιώνα, την εποχή του Τραϊανού, για να φέρουν νερό από τη σιέρα του Γουαδαρράμα, από απόσταση πάνω από δεκαπέντε χιλιόμετρα. Το νερό κατέβαινε από ένα κανάλι με μια ελάχιστη κλίση υπολογισμένη στο χιλιοστό, γιατί ένα υδραγωγείο δεν λειτουργεί με πίεση αλλά με τη βαρύτητα: αν η κλίση είναι υπερβολική, το νερό διαβρώνει το κανάλι, και αν είναι ανεπαρκής, λιμνάζει.
Το πρόβλημα εμφανιζόταν όταν έφτανε εδώ, όπου το έδαφος βουλιάζει σε μια κοιλάδα. Αν έχανε υψόμετρο, το νερό δεν θα έφτανε στην πάνω πόλη, οπότε οι μηχανικοί έκαναν το μόνο δυνατό: ύψωσαν το κανάλι πάνω σε τόξα ώστε να κρατήσουν τη στάθμη. Στο βαθύτερο σημείο, στον πάτο της κοιλάδας, η κατασκευή φτάνει σχεδόν τα είκοσι οκτώ μέτρα.
Αρχικά είχε εκατόν εξήντα επτά τόξα, σε δύο ορόφους, και λειτούργησε στ' αλήθεια: έφερνε νερό στη Σεγόβια μέχρι το 1973. Αυτή η λεπτομέρεια είναι που εντυπωσιάζει περισσότερο. Δεν είναι ένα διατηρημένο ερείπιο: είναι μια υποδομή που βρισκόταν ακόμη σε λειτουργία σχεδόν δεκαεννέα αιώνες μετά την κατασκευή της.
Ακρωτηριασμένο τέσσερις αιώνες και ανακατασκευασμένο από την Ισαβέλλα
Δεν ήταν πάντα ακέραιο. Το 1072 τα στρατεύματα ενός βασιλιά του Τολέδο γκρέμισαν καμιά τριανταριά τόξα, και έτσι έμεινε, κομμένο και άχρηστο σε εκείνο το τμήμα, για τέσσερις αιώνες. Η πόλη έζησε με το σπασμένο υδραγωγείο της ολόκληρες γενιές χωρίς να μπορεί να το επισκευάσει.
Η ανακατασκευή ήρθε γύρω στο 1484, με εντολή της Ισαβέλλας της Καθολικής, και έγινε με σχολαστικό σεβασμό στη ρωμαϊκή χάραξη. Αν προσέξεις τα τόξα εκείνης της ζώνης, θα δεις μια ελαφρώς διαφορετική λάξευση, με λίθους κάπως πιο κανονικούς: είναι το κομμάτι του 15ου αιώνα, και το να το ξεχωρίσεις είναι το καλύτερο παιχνίδι που προσφέρει το μνημείο.
Στο πάνω μέρος, πάνω από το κεντρικό σημείο, υπάρχουν δύο άδειες κόγχες που αρχικά φιλοξενούσαν μια μπρούντζινη επιγραφή, με γράμματα σφηνωμένα στις οπές που φαίνονται ακόμη. Εκείνη η επιγραφή χάθηκε, και μαζί της το όνομα αυτού που διέταξε να χτιστεί: γι' αυτό η ακριβής χρονολόγηση παραμένει συμπέρασμα και όχι δεδομένο.
Μη χάσεις
Χωρίς ούτε σταγόνα κονίαμα
Πάνω από είκοσι χιλιάδες γρανιτένιοι λαξευτοί λίθοι σφηνωμένοι ξερολιθικά, που στέκονται με το ίδιο τους το βάρος. Σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια έτσι.
Έμεινε σπασμένο τέσσερις αιώνες
Μια επίθεση το 1072 γκρέμισε καμιά τριανταριά τόξα. Η Ισαβέλλα η Καθολική το ανακατασκεύασε γύρω στο 1484 σεβόμενη τη ρωμαϊκή χάραξη.
Λειτουργούσε ως τον 20ό αιώνα
Δεν είναι ένα διατηρημένο ερείπιο: έφερνε νερό στην πόλη μέχρι το 1973, σχεδόν δεκαεννέα αιώνες μετά την κατασκευή του.
Η χαμένη επιγραφή
Οι ψηλές κόγχες φιλοξενούσαν μπρούντζινα γράμματα που εξαφανίστηκαν. Μαζί τους χάθηκε το όνομα αυτού που διέταξε να υψωθεί.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Σεγόβια
Βρίσκεται στην Πλάθα δελ Αθογέχο, που είναι η πύλη εισόδου στην πόλη αν έρχεσαι από τον σταθμό και από τους χώρους στάθμευσης. Είναι κυριολεκτικά το πρώτο πράγμα που βλέπεις, και από εκεί ξεκινά η ανάβαση προς τον καθεδρικό και το Αλκάθαρ.
Κάνε τον γύρο του πριν ανέβεις. Από την πλατεία εκτιμάς το ύψος· από την πλαϊνή σκάλα που ανεβαίνει στο Ποστίγο βλέπεις τη διπλή τοξοστοιχία σε προοπτική· και από πάνω, στο ύψος του καναλιού, καταλαβαίνεις την κλίση και από πού περνούσε το νερό. Είναι τρεις διαφορετικές ματιές και είναι και οι τρεις δωρεάν.
Η καλύτερη στιγμή είναι η ανατολή ή το σούρουπο, όταν το χαμηλό φως τονίζει τους αρμούς ανάμεσα στους ογκόλιθους και φαίνεται ότι είναι ξεροί. Το μεσημέρι η πέτρα ισοπεδώνεται και χάνεται μεγάλο μέρος της εντύπωσης.
Συχνές ερωτήσεις
Κι εκείνος ο θρύλος ότι το έχτισε ο διάβολος;
Λένε ότι μια νερουλού, βαρεμένη να ανεβάζει σταμνιά στην ανηφόρα, υποσχέθηκε την ψυχή της στον διάβολο αν της έφερνε το νερό πριν από την αυγή. Ο διάβολος σήκωσε τις καμάρες σε μία μόνο νύχτα, αλλά με το πρώτο λάλημα του πετεινού του έλειπε μία πέτρα, κι έτσι η κοπέλα έσωσε την ψυχή της… και η Σεγόβια κράτησε το υδραγωγείο. Γι' αυτό πολλοί το λένε και Γέφυρα του Διαβόλου.
