Ένα κτίριο από ανοιχτόχρωμη πέτρα που κλείνει τη μία πλευρά της πλατείας του Καρδινάλιου Μπελιούγκα, έργο του Ραφαέλ Μονέο τη δεκαετία του ενενήντα. Και είναι πολύ πιο τολμηρό απ' όσο φαίνεται: αντί να μιμηθεί το μπαρόκ γύρω του ή να στήσει κάτι κραυγαλέο, ο Μονέο σχεδίασε την πρόσοψη σαν ένα κοσμικό ρετάμπλο.
Μια παρτιτούρα από πέτρα
Κοίτα το με μισόκλειστα μάτια και θα δεις τον ρυθμό: ένα πέτρινο πέτασμα με πεσσούς και ανοίγματα τακτοποιημένα σαν τις γραμμές μιας μουσικής παρτιτούρας, με ανοίγματα που ομαδοποιούνται και χωρίζονται ακολουθώντας έναν σκόπιμο ρυθμό.
Αυτό το πεντάγραμμο από ανοίγματα συνομιλεί με την κύρια πρόσοψη του καθεδρικού, που βρίσκεται ακριβώς απέναντι, χωρίς να την αντιγράφει και χωρίς να μαζεύεται. Απαντά στη μπαρόκ θεατρικότητα με μια άλλη θεατρικότητα, σύγχρονη όμως και συγκρατημένη.
Ο Μονέο διάλεξε έναν χρυσαφένιο ψαμμίτη, από την περιοχή του Ελίν, για να ταιριάξει το νέο κτίριο με το χρώμα της πλατείας. Η χρωματική συνέχεια κάνει τα υπόλοιπα: δένει χωρίς να προσποιείται ότι είναι παλιό.
Και υπάρχει μια λεπτομέρεια καλών αστικών τρόπων που αξίζει να επισημανθεί: το κτίριο δεν ανοίγει καμία πόρτα προς την πλατεία, μπαίνεις από το πλάι. Είναι σαν ο νεοφερμένος, από σεβασμό προς τα παλιά μνημεία, να βγάζει το καπέλο του και να τους παραχωρεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ποιος είναι ο Ραφαέλ Μονέο
Ο Ραφαέλ Μονέο έλαβε το 1996 το βραβείο Pritzker, την ύψιστη παγκόσμια διάκριση για έναν αρχιτέκτονα, που θεωρείται το Νόμπελ του κλάδου. Ήταν ο πρώτος Ισπανός που το έλαβε, και αυτή η τόσο μετρημένη πρόσοψη είναι δικό του έργο.
Η δουλειά του χαρακτηρίζεται ακριβώς από αυτό: να επεμβαίνει σε ιστορικά περιβάλλοντα χωρίς μίμηση και χωρίς επιθετικότητα, αναζητώντας τον κανόνα που οργανώνει τον τόπο και απαντώντας του με σύγχρονο υλικό και αναλογίες.
Άλλα έργα του στην Ισπανία ακολουθούν την ίδια λογική: το Εθνικό Μουσείο Ρωμαϊκής Τέχνης της Μέριδας, η επέκταση του Πράδο ή το Kursaal του Σαν Σεμπαστιάν. Όλα είναι ασκήσεις ένταξης σε ένα δύσκολο σημείο.
Εδώ η πρόκληση ήταν τεράστια: να σταθεί απέναντι σε μία από τις μεγάλες προσόψεις του ισπανικού μπαρόκ. Το ότι το αποτέλεσμα λειτουργεί και δεν τρίζει είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο αυτό το κτίριο διδάσκεται στις σχολές αρχιτεκτονικής.
Μη χάσεις
Την υπογράφει ο Ραφαέλ Μονέο
Ο πρώτος Ισπανός αρχιτέκτονας με το βραβείο Pritzker, που το έλαβε το 1996.
Ένα κοσμικό ρετάμπλο
Πεσσοί και ανοίγματα τακτοποιημένα σαν τις γραμμές μιας παρτιτούρας, σε απάντηση στο μπαρόκ απέναντι.
Πέτρα από το Ελίν
Χρυσαφένιος ψαμμίτης που επιλέχθηκε για να ταιριάξει το νέο κτίριο με το χρώμα της πλατείας.
Δεν ανοίγει πόρτα προς την πλατεία
Μπαίνεις από το πλάι: ο νεοφερμένος παραχωρεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο στα παλιά μνημεία.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Μούρθια
Κλείνει τη μία πλευρά της πλατείας του Καρδινάλιου Μπελιούγκα, δίπλα στον καθεδρικό και στο Επισκοπικό Μέγαρο. Το βλέπεις από την ίδια στάση.
Είναι δέκα λεπτά: είναι διοικητικό κτίριο σε λειτουργία, οπότε η επίσκεψη είναι εξωτερική. Αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να κοιτάξεις την πρόσοψη από διάφορα σημεία της πλατείας.
Η αντίθεση με το μπαρόκ απέναντι είναι αυτό που δίνει νόημα στη στάση, οπότε κοίτα τα μαζί. Μετά, ο Σαν Χουάν ντε Δίος είναι σε ένα βήμα και η Γκλοριέτα σε τρία λεπτά.
Συχνές ερωτήσεις
Ήξερες ότι ο αρχιτέκτονάς του κέρδισε το «Νόμπελ» της αρχιτεκτονικής;
Ναι: ο Ραφαέλ Μονέο έλαβε το 1996 το Βραβείο Πρίτσκερ, την ανώτατη διάκριση στον κόσμο για έναν αρχιτέκτονα. Οπότε αυτή η τόσο μετρημένη πρόσοψη που έχεις μπροστά σου δεν την υπογράφει οποιοσδήποτε, είναι έργο ενός από τους μεγάλους δασκάλους της αρχιτεκτονικής.
