To jedyna rzymska świątynia w Méridzie, która wciąż stoi, z granitowymi kolumnami otaczającymi całą cellę, a przetrwała z powodu, który dziś brzmiałby jak barbarzyństwo: w XVI wieku pewien szlachcic zbudował sobie renesansowy pałac, wcielając świątynię do swojego domu. Właśnie ten akt przemocy ją ocalił.
Nie należała do Diany i górowała nad forum
Zacznijmy od nazwy, bo jest myląca. Budowla nie miała nic wspólnego z boginią Dianą: służyła kultowi cesarskiemu, czyli oddawaniu czci Rzymowi i ubóstwionemu cesarzowi, co było oficjalnym i politycznym kultem każdej stolicy prowincji.
Zbudowano ją w I wieku i górowała nad forum miejskim, obywatelskim centrum miasta, w miejscu, gdzie zbiegało się życie polityczne, administracyjne i religijne. Świątynia kultu cesarskiego w takim miejscu to nie pobożność: to budowla, która codziennie przypomina, kto tu rządzi.
To perypter heksastylowy – otoczony kolumnami ze wszystkich czterech stron, z sześcioma od frontu – na wysokim podium, na które wchodziło się po schodach od przodu. Kolumny są żłobkowane, z kapitelami korynckimi, i podtrzymują architraw jak pierwszego dnia.
Pałac, który ją połknął
W XVI wieku hrabia Los Corbos postanowił wznieść sobie renesansowy pałac właśnie tutaj. Zamiast zburzyć rzymskie ruiny, zrobił coś znacznie bardziej praktycznego: włączył je do budynku, wmurowując kolumny w ściany swojego domu i wykorzystując starożytną konstrukcję jako szkielet nowej.
W efekcie świątynia spędziła cztery stulecia chroniona wewnątrz zamieszkanego budynku, zamiast służyć za kamieniołom, jak prawie cała reszta. Podczas restauracji zespołu uwolniono kolumny, a resztki pałacu zostawiono: dziś obie epoki trwają splecione ze sobą.
Przed świątynią rozciągał się podłużny basen, wodne lustro, w którym odbijała się w całości. Jest odkopany i widoczny, i pomaga zrozumieć, że te budowle pomyślano także jako scenografię: obraz liczył się tak samo jak funkcja.
Szczegół, który zmienia sposób patrzenia na cały zespół archeologiczny Méridy: granitowe kolumny były pokryte białym stiukiem, żeby naśladować marmur. Kamienny, surowy wygląd, który dziś wydaje się nam tak rzymski, jest w rzeczywistości skutkiem utraty wykończenia.
Nie do przegapienia
Nie należała do Diany
Służyła kultowi cesarskiemu: oddawaniu czci Rzymowi i ubóstwionemu cesarzowi. Kult oficjalny i polityczny.
Górowała nad forum
Stała w centrum obywatelskim, gdzie zbiegało się życie polityczne, administracyjne i religijne stolicy Luzytanii.
Ocalił ją pałac
W XVI wieku hrabia Los Corbos wmurował ją w swój renesansowy dom. Dlatego nie skończyła jako kamieniołom.
Była pokryta białym stiukiem
Granit pokrywano stiukiem, żeby naśladował marmur. Dzisiejszy kamienny wygląd to strata, nie oryginał.
Jak to wpleść w zwiedzanie Méridy
Stoi w samym centrum, kilka minut od Plaza de España, i to jeden z najkrótszych postojów na trasie: wystarczy kwadrans. Można obejść ją dookoła i warto to zrobić, bo bardzo się zmienia w zależności od tego, skąd się na nią patrzy.
Dobrze łączy się z rzymskim mostem i alcazabą, które leżą w dole, oraz z łukiem Arco de Trajano, dwie ulice dalej, który nie był łukiem triumfalnym, tylko monumentalną bramą prowadzącą do świętego okręgu.
Wstęp jest wolny, bez biletu, a nocą świątynia jest oświetlona i wtedy kolumny wiele zyskują. Jeśli dzień jest bardzo upalny, to idealny krótki przystanek między zwiedzaniem wnętrz.
Najczęstsze pytania
A skąd się wzięła ta Diana, skoro to nie była jej świątynia?
Z pomyłki pewnego kronikarza. To historyk z Méridy, żyjący w XVII wieku, nazwał ją świątynią Diany, wyobrażając sobie, że należała do tej bogini. Pomylił się z kretesem, ale nazwa się spodobała i nikt już nie zdołał jej odebrać.
